* ( وَإِنْ هُمْ إِلَّا يَخْرُصُونَ ) * ، و ايشان جز دروغ نمىگويند . و الخرص : الكذب ، و الخرص : الحرز ( 1 ) ، لأنّ فيه خلافا و تفاوتا ، و اصل خرص قطع باشد قال الشّاعر : ترى قصد المرّان ( 2 ) فيهم كانّه تذرّع خرصان بايدى الشّواطب يعني ، جرائد تقطَّع ( 3 ) طولا فيه يتّخذ منه بوارىّ الحصر ( 4 ) و جوى كه از جوى ( 5 ) باز برند آن را « خريص » خوانند و خرص گوشواره مفرد باشد و خرص عود باشد براى آن كه مخالف باشد امثال ( 6 ) خود را به بوى . مفسّران گفتند : سبب نزول آيت آن بود كه كافران مردار مىخورند ( 7 ) . چون مسلمانان بر ايشان عيب كردند گفتند : ( 8 ) اين عيب بر شماست . [ 107 - پ ] كه آنچه شما مىكشيد مىخوريد و آنچه خداى مىكشد نمىخوريد ، خداى تعالى اين آيت فرستاد كه اگر كسى طاعت ايشان دارد در مردار خوردن ضالّ باشد از ره شرع ، خداى حق تعالى به اين دو كلمه هر دو گروه را ذكر كرد هم آنان را كه دروغ از سر گمان گويند هم آنان را كه دروغ به قصد گويند . و در آيت دليل است بر بطلان قول اصحاب معارف ، براى آن كه حق تعالى گفت ايشان تابع گمانند ، و علم بخلاف ظنّ باشد . و نيز دليل است بر بطلان قول ايشان كه گفتند : خداى تعالى وعيد نكند آن را كه او حق نشناسد براى آن كه آيت مورد وعيد و تهديد دارد . قوله : * ( إِنَّ رَبَّكَ هُوَ أَعْلَمُ مَنْ يَضِلُّ ) * ( 9 ) * ( عَنْ سَبِيلِه ) * ، حق تعالى در اين آيت باز

--> ( 1 ) . كذا در اساس و همهء نسخهء بدلها ، بجز آن كه نقطه ندارد . ( 2 ) . آج ، لب ، لت : الميران . ( 3 ) . مل ، آج ، لب ، آف : بقطع . ( 4 ) . اساس ، آن : الحصور آج ، لب ، بم ، آف : الحضور ، با توجّه به مل و لت و معنى لغت ، تصحيح شد . ( 5 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، لت بزرگ . ( 6 ) . مج ، وز : از مثال . ( 7 ) . وز ، مىخورند . ( 8 ) . اساس ، آج ، لب ، بم ، آن : گفت ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 9 ) . اساس ، آج ، لب ، بم ، آف ، آن : به من ضلّ ، با توجّه به مج و ضبط آيه در قران مجيد تصحيح شد .