بيّنت بر شما باستاد . * ( فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِه ) * ، هر كه او بيند يعنى بداند و انديشه كند ، * ( فَلِنَفْسِه ) * ، براى خود كند . * ( وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها ) * ، و هر كه نابينا شود ، يعنى انديشه نكند و بنداند ، * ( فَعَلَيْها ) * ، بر او باشد و اين بر سبيل تهديد و وعيد گفت و حجّت انگيختن بر ايشان و كار ايشان در خير و شر به اختيار ايشان افكندن . * ( وَما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ ) * ، و بگو اى محمّد كه من بر شما نگهبان نه‌ام ( 1 ) ، بر من جز دعوت كردن نيست . زجّاج گفت : اين آيت و مانند اين پيش از آن آمد كه خداى تعالى قتال فرمود ، * ( وَكَذلِكَ نُصَرِّفُ الآياتِ ) * ، آنگه گفت : ما آيات و بيّنات چنين ( 2 ) گردانيم . * ( وَلِيَقُولُوا دَرَسْتَ ) * ، ابن كثير و ابو عمرو خواندند : دارست من المفاعله ، يعنى تو با اهل كتاب درس كرده‌اى ( 3 ) از مدارست ، و ابن عامر خواند : و ليقولوا درست [ به فتح « سين » و سكون « تا » أى انمحت من الدّروس ، و تا گويند آن آيات مندرس شد و كهنه گشت . و باقى قراء خوانند ( 4 ) ] ( 5 ) : درست من درس الكتب . و اصل كلمه از ( 6 ) يك اصل است ، و آن كهنه شدن است ، يقال : درس الشّىء دروسا اذا اندرس و انمحى و درسته أنا و ادرسه درسا ، و منه درس الكتاب ، براى آن كه چندان بخواند تا كهنه شود . و دريس جامهء كهنه باشد ، و درس استمرار تلاوت ( 7 ) باشد ، و الدّرس الحيض أيضا ( 8 ) معنى آن باشد كه : لئلَّا يقولوا أو كراهة ان يقولوا ، يا گويند ( 9 ) چنان كه گفت : يُبَيِّنُ اللَّه لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا ( 10 ) ، و المعنى لئلَّا تضلَّوا ( 11 ) ، و أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ ( 12 ) أى لئلَّا تميد بكم ، و أَنْ تَقُولُوا ( 13 ) ما جاءَنا مِنْ بَشِيرٍ وَلا نَذِيرٍ ( 14 ) ، اى كراهة

--> ( 1 ) . لت : نيم . ( 2 ) . آج ، لب : چنان . ( 3 ) . آج ، لب ، بم : درس كرده . ( 4 ) . آج ، لب : خواندند . ( 5 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 6 ) . لت : آن . ( 7 ) . وز تلاوت . ( 8 ) . مج ، وز ، مت ، لت امّا . ( 9 ) . مج ، وز ، مت ، لت : تا نگويند . ( 10 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 176 ، بم ، آف ، آن : يضلَّوا . ( 11 ) . آج ، لب ، بم ، آف ، آن : يضلَّوا . ( 12 ) . سورهء لقمان ( 31 ) آيهء 10 . ( 13 ) . اساس و همهء نسخه بدلها : يقولوا ، با توجّه به ضبط قرآن مجيد آورده شد . ( 14 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 19 .