كه ( 1 ) مىروياند و كه ( 2 ) مىپروراند و كه ( 3 ) مىرساند و كمّيّت و كيفيّت آن كه مىداند كه در اين ، آياتى و علاماتى و دلالاتى هست مؤمنان و موقنان را . * ( وَجَعَلُوا لِلَّه ) * ، حق تعالى در اين آيت گفتار ( 4 ) محال مشركان باز گفت كه : ايشان چه مىگويند ، گفت : خداى را انبازان فرا ( 5 ) داشته‌اند از جنّ ، جنّيان را انباز او مىگويند چنان كه در دگر آيت گفت : وَجَعَلُوا بَيْنَه وَبَيْنَ الْجِنَّةِ نَسَباً ( 6 ) . * ( وَخَلَقَهُمْ ) * ، « واو » حال است ، و حال چنان افتاد كه خداى تعالى خالق ايشان است ، * ( وَخَرَقُوا لَه بَنِينَ وَبَناتٍ ) * ، اهل مدينه « خرّقوا » خواندند مشدّد ( 7 ) ، و باقى قرّاء بتخفيف « را » خواندند ، فرا ( 8 ) بافند به دروغ براى او پسران و دختران ، اگر جهوداناند گفتند : عُزَيْرٌ ابْنُ اللَّه ( 9 ) ، و اگر ترساياناند گفتند : الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّه ( 10 ) ، و اگر عرباند گفتند : الملائكة بنات الله . خرق و خرص و خلق و اختلق و اخترق اذا كذب ، و تشديد براى تكثير فعل باشد * ( بِغَيْرِ عِلْمٍ ) * ، بىعلمى و دانشى بل از سر جهل و اعتقاد فاسد . آنگه حكايت ايشان رها كرد و بر خلاف ايشان و گفتار ( 11 ) ايشان تنزيه خود كرد ، گفت : * ( سُبْحانَه ) * ، منزّه است ( 12 ) و متعالي از آنچه ايشان وصف مىكنند . قوله تعالى : بَدِيعُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ أَنَّى يَكُونُ لَه وَلَدٌ وَلَمْ تَكُنْ لَه صاحِبَةٌ وَخَلَقَ كُلَّ شَيْءٍ وَهُوَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ‹ 101 › ذلِكُمُ اللَّه رَبُّكُمْ لا إِله إِلَّا هُوَ خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوه وَهُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ وَكِيلٌ ‹ 102 › لا تُدْرِكُه الأَبْصارُ وَهُوَ يُدْرِكُ الأَبْصارَ وَهُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ ‹ 103 › قَدْ جاءَكُمْ بَصائِرُ مِنْ رَبِّكُمْ فَمَنْ أَبْصَرَ فَلِنَفْسِه وَمَنْ عَمِيَ فَعَلَيْها وَما أَنَا عَلَيْكُمْ بِحَفِيظٍ ‹ 104 › وَكَذلِكَ نُصَرِّفُ الآياتِ وَلِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَلِنُبَيِّنَه لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ ‹ 105 › اتَّبِعْ ما أُوحِيَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ لا إِله إِلَّا هُوَ وَأَعْرِضْ عَنِ الْمُشْرِكِينَ ‹ 106 › وَلَوْ شاءَ اللَّه ما أَشْرَكُوا وَما جَعَلْناكَ عَلَيْهِمْ حَفِيظاً وَما أَنْتَ عَلَيْهِمْ بِوَكِيلٍ ‹ 107 › وَلا تَسُبُّوا الَّذِينَ يَدْعُونَ مِنْ دُونِ اللَّه فَيَسُبُّوا اللَّه عَدْواً بِغَيْرِ عِلْمٍ كَذلِكَ زَيَّنَّا لِكُلِّ أُمَّةٍ عَمَلَهُمْ ثُمَّ إِلى رَبِّهِمْ مَرْجِعُهُمْ فَيُنَبِّئُهُمْ بِما كانُوا يَعْمَلُونَ ‹ 108 › وَأَقْسَمُوا بِاللَّه جَهْدَ أَيْمانِهِمْ لَئِنْ جاءَتْهُمْ آيَةٌ لَيُؤْمِنُنَّ بِها قُلْ إِنَّمَا الآياتُ عِنْدَ اللَّه وَما يُشْعِرُكُمْ أَنَّها إِذا جاءَتْ لا يُؤْمِنُونَ ‹ 109 › وَنُقَلِّبُ أَفْئِدَتَهُمْ وَأَبْصارَهُمْ كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِه أَوَّلَ مَرَّةٍ وَنَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ ‹ 110 › آفرينندهء آسمانها و زمين چگونه باشد او را فرزندى و نبود او را زنى و بيافريد همه چيزى را و او به همه چيز داناست . آن خداست خداى شما نيست خدايى مگر او آفرينندهء همه چيزى است

--> ( 3 - 2 - 1 ) . مج ، وز ، مت ، لت ، مر : كى . ( 4 ) . اساس ، آف ، آن : گفت از ، با توجه به مج تصحيح شد . ( 5 ) . مج ، وز ، مت ، مر : فرو . ( 6 ) . سورهء صافات ( 37 ) آيهء 158 . ( 7 ) . مج ، وز ، مت ، آف ، لت ، مر : بتشديد . ( 8 ) . مج ، وز ، مت ، مر : فرو . ( 9 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 30 . ( 10 ) . مج ، وز ، مت از . ( 11 ) . مج ، وز ، مت ، لت ، مر او . ( 12 ) . مج ، وز ، مت ، آج : بپرستيد .