الشيخ أبو الفتوح الرازي

380

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

تنها ، و « فرادى » جمع فريد و فرد و فردان باشد . أزهرىّ گفت : فرادى و فراد معدول است عن فرد و فريد چو ( 1 ) ثلاث و رباع ، قال الشّاعر ( 2 ) : ترى النّعرات الزّرق تحت لبانه فرادى ( 3 ) و مثنى أصعقتها صواهله و قال النّابغة : من وحش و جرة موشىّ أكارعه طاوى المصير كسيف الصّيقل الفرد يقال للواحد : فرد و فرد و فرد و فريد و جمع الفرد افراد و الفردان الفرد و جمعه فرادى ، ككسلان و كسالى و سكران و سكارى - تنها آمده . * ( كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ ) * ، چنان كه اوّل بار آفريديم شما را حفاة عراة غرلا بهما ، تن برهنه و پاى برهنه ختنه ناكرده و علامت نازده نه مالى دارى ( 4 ) با خود نه عقارى كه در دنيا دين در سر آن كردى ( 5 ) و آخرت به آن بفروختى ( 6 ) ، و آنچه من شما را دادم در دنيا رها كردي ( 7 ) و با پس پشت انداختى ( 8 ) از مال و ملك و فرزندان و اتباع و اشياع . * ( وَما نَرى مَعَكُمْ شُفَعاءَكُمُ ) * ، و آن شفيعان كه دعوى كردى ( 9 ) از بتان كه انبازان مناند ، گفتى ( 10 ) با شما هستند ( 11 ) يعني قوله : هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّه ( 12 ) . أبو هريره روايت كرد از رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - [ 95 - پ ] كه : چون خداى تعالى اسرافيل را فرمايد كه صور بدم ( 13 ) ، او صور در دمد ( 14 ) همهء زمين پر از ارواح شود بر صورت نحل - منج انگبين - آنگه حق تعالى گويد : به عزّت و جلال من كه هر جانى با كالبد خود شويد ( 15 ) ، آنگه آن ارواح به تنها باز شود ( 16 ) از ره بينى ، و در تن چنان رود كه زهر رود در مار گزيده ، آنگه زمين بشكافد و اوّل كسى كه زمين از او شكافته

--> ( 1 ) . مج ، وز ، مت ، مل ، مر : چون . ( 2 ) . مج ، وز شعر . ( 3 ) . كذا : در اساس و همهء نسخه بدلها ، لسان العرب : فراد ، مجمع البيان ( 2 / 336 ) : فراد . ( 4 ) . مج ، وز ، مل : داريد . ( 5 ) . مج ، وز ، مت : كرديد ، مل : كرده‌ايد . ( 6 ) . مج ، وز ، مل : بفروختيد ، مل : فروختيد . ( 9 - 7 ) . مج ، وز ، مت : كرديد . ( 8 ) . مج ، وز ، مت ، مل ، آف ، مر : انداختيد . ( 10 ) . مج ، وز ، مت ، مر : گفتيد . ( 11 ) . مج ، وز ، مت ، لت ، مل ، مر : نيستند . ( 12 ) . سورهء يونس ( 10 ) آيهء 18 . ( 13 ) . مج ، وز ، لت ، مر : در صور دم ، مت ، آج ، لب : در صور دمد . ( 14 ) . لت ، مر : او در صور دمد . ( 15 ) . مج ، لت ، مر : شود ، وز ، آن : شوند . ( 16 ) . لت ، آن ، مر : باز شوند .