الشيخ أبو الفتوح الرازي
296
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
امر كرد رسول را - عليه السّلام - كه : بترسان به اين قرآن و اعلام كن و انذار اعلام با تخويف باشد آنان را كه ايشان از قيامت و حشر و نشر بترسند و تخصيص ايشان به ذكر براى آن كرد با آن كه پيغامبر - عليه السّلام مأمور است به انذار جملهء خلايق از مكلَّفان كه اينان به انذار و تخويف منتفع ( 1 ) باشند و به وعظ او متّعظ شوند ، و گفته [ اند ] ( 2 ) خوف : اين جا به معنى علم است ، آنان كه دانند ايشان را با خداى حشرى خواهد بودن و علم در باب خوف بليغتر باشد از ظن و اعتقاد ، آنگه گفت : ايشان را در اين روز ، ولى و يارى و ناصرى نباشد و نه نيز شفاعت كننده بدون خداى تعالى ( 3 ) بىاذن او و امر ( 4 ) و رضاى او كس را اين نبود در قيامت ، رد كرد به اين جهودان و ترسايان كه گفتند : نَحْنُ أَبْناءُ اللَّه وَأَحِبَّاؤُه ( 5 ) ، ما پسران خدا و دوستان خداييم و نيز بر مشركان : هؤُلاءِ شُفَعاؤُنا عِنْدَ اللَّه . * ( لَعَلَّهُمْ يَتَّقُونَ ) * ( 6 ) ، تا باشد كه ايشان بترسند و متّقى شوند و از معاصى اجتناب كنند تا از عقاب من دور شوند . قوله : * ( وَلا تَطْرُدِ الَّذِينَ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ بِالْغَداةِ وَالْعَشِيِّ ) * ، عبد اللَّه مسعود گفت : سبب نزول آيت آن بود كه : جماعتى از مشركان قريش به رسول - عليه السّلام - بگذشتند ( 7 ) . رسول را ديدند نشسته و بنزديك او صهيب نشسته بود . بلال و خبّاب بن الأرتّ و سلمان ( 8 ) و جماعتى از ضعفا و درويشان و موالى گفتند : يا محمّد ، تو به اينان راضى شدهاى از ما و اينان را به بدل ما گرفته ، اينان را دور كن كه ما را ننگ آيد كه ( 9 ) با ايشان نشينيم تا ما بياييم و به تو ايمان آريم . و اين بر سبيل مكر و خديعه گفتند تا رسول - عليه السّلام - ايشان را براند و بيازارد و اين گوينده ( 10 ) خود ايمان نيارد تا رسول تنها ماند . حق تعالى از سرّ ايشان و مكر ايشان رسول را خبر داد و اين آيت فرستاد .
--> ( 1 ) . آج ، لب : مشفع . ( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج افزوده شد . ( 3 ) . مج ، وز ، مت ، مر يعنى . ( 4 ) . مج ، وز ، مت : امروز ، مر : امر او . ( 5 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 18 . ( 6 ) . سورهء يونس ( 10 ) آيهء 18 . ( 7 ) . اساس : بگزشتند . ( 8 ) . مج ، وز ، مت ، مر : عمّار . ( 9 ) . مج ، وز ، مت ، لت ، مر : از آن كه . ( 10 ) . مج ، وز ، مت : گويندگان .