جمعش اطيار و طيور باشد ، مثل : قيل و اقيال و ذيل و اذيال و بر فعول كفحل و فحول و دخل و دخول ، و گفتند : اطيار جمع طاير باشد ، كصاحب و أصحاب و شاهد و أشهاد ، و آن كه ( 1 ) جنس گفت ، براى « لام » گفت . * ( بِإِذْنِي ) * ، به فرمان من و ارادهء من نه به فرمان و ارادهء خود . * ( فَتَنْفُخُ فِيها ) * ، در او دميدى تا مرغ گشت به فرمان من . در خبر چنين است كه عيسى - عليه السّلام - از گل ، مرغى كه خواستى بكردى به شكل آن مرغ و باد ( 2 ) در او دميدى خداى تعالى او را مرغ كردى از گوشت و خون و روح در او دميدى تا بپريدى ، و روا بود كه اين كنايه باشد از آن كه به دعاى او خداى تعالى روح در او آفريدى ، و اگر آن جا ( 3 ) نفخى حقيقى نبودى و نفخ براى تشبيه نفخ گفت با روح ، فانّ الرؤح ريح و چنان باشد كه خداى تعالى گفت در حقّ آدم : وَنَفَخْتُ فِيه مِنْ رُوحِي ( 4 ) ، و چنان كه رسول - عليه السّلام - گفت در حقّ جنين : انّ اللَّه يبعث اليه ملكا عند تمام مائة و عشرين يوما فينفخ فيه الرّوح و يكتب اجله و رزقه و شقى هذا و سعيد ، گفت : جنين را در شكم مادر خود چون صد و بيست روز ( 5 ) تمام شود خداى تعالى فرشته ( 6 ) بفرستد تا روح در او دمد و اجل و روزيش بنويسد و شقاوت و سعادتش . و معلوم است كه فرشته در شكم مادرش نشود ، و انّما خداى تعالى بيافريند فرشته را و اعلام كند فرشته را . * ( وَتُبْرِئُ الأَكْمَه وَالأَبْرَصَ بِإِذْنِي ) * ، و نيك مىكردى نابينا مادرزاد را و پيس را و اين دو چيز است كه اطبّا از علاج آن عاجز باشند ، و نسبت اين چيزها با عيسى براى آن كرده كه به دعاى او بود . * ( وَإِذْ تُخْرِجُ الْمَوْتى ) * ، و چون برون مىآوردى مردگان ( 7 ) را [ 51 - ر ] از گورها ( 8 ) زنده كرده ، يعنى [ من ] ( 9 ) به دعاى تو زنده مىكردم ايشان را . ( 10 ) و

--> ( 1 ) . آن : كس . ( 2 ) . مج ، وز ، مت از دهن ، لت ، مر : از دهن خود . ( 3 ) . مج ، وز ، مت ، لت ، مر : اگر چه آن را ، آج ، لب : اگر چه آنجا . ( 4 ) . سورة حجر ( 5 ) آية 20 . ( 5 ) . لت مر بر او . ( 6 ) . مج ، وز ، مت ، آج ، لب ، مر را . ( 7 ) . وز ، مج ، مت : مردمان . ( 8 ) . اساس ، بم : گوروا ، با توجه به مج ، وز تصحيح شد . ( 9 ) . اساس ، بم : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 10 ) . مر * ( وَإِذْ كَفَفْتُ بَنِي إِسْرائِيلَ عَنْكَ ) * .