الشيخ أبو الفتوح الرازي
121
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
بدان ( 1 ) كه خداى سخت عقوبت است و خداى آمرزنده و بخشاينده است . نيست بر پيغمبر مگر رسانيدن و خدا مىداند آنچه پيدا كنى ( 2 ) و آنچه پنهان كنى ( 3 ) . ( 4 ) بگو راست نباشد پليد و پاك و اگر چه به تعجّب ( 5 ) آرد تو ( 6 ) را بسيارى پليد بترسيد از خداى اى خداوندان خرد ( 7 ) ها تا همانا فلاح يابيد . قوله تعالى : * ( لا يُؤاخِذُكُمُ اللَّه بِاللَّغْوِ فِي أَيْمانِكُمْ ) * - الآية ، در سبب نزول اين آيت خلاف كردند . عبد اللَّه عبّاس گفت : سبب ( 8 ) آن بود كه چون آن قوم آن چيزها بر خويشتن حرام كردند كه گفتيم و بر آن سوگند خوردند ، رسول - عليه السّلام - ايشان را از آن منع كرد ، ايشان گفتند : يا رسول اللَّه ! سميع و مطيعيم فرمان تو را ( 9 ) امّا با سوگند چه كنيم خداى تعالى اين آيت فرستاد ، و ابن زيد گفت : در عبد اللَّه رواحه آمد و مهمان او چون سوگند خوردند - چنان كه قصّهء ايشان ( 10 ) برفت . حق تعالى اگر چه آيتى در حقّ شخصى يا قومى بفرستد در حادثهاى ( 11 ) از حوادث چون در آن حكمى شرعى باشد ديگران در آن حكم مشاركاند ( 12 ) با ( 13 ) او در مثل آن ( 14 ) حادثه ، گفت : خداى تعالى شما را كه مؤمنانيد ( 15 ) نمىگيرد و مؤاخذه و عقوبت نمىكند به بازى در سوگندتان و سوگند لغو آن باشد كه در خلال ( 16 ) حديث بر زبان ايشان مىرود : و « لا و اللَّه » و « بلى و اللَّه » ،
--> ( 1 ) . مج ، مت ، وز ، لت ، آج ، لب : بدانيد . ( 3 - 2 ) . مج ، مت ، وز ، لت : كنيد . ( 4 ) . آج ، لب صدق اللَّه العظيم . ( 5 ) . مج ، مت ، وز ، لت : عجب . ( 9 - 6 ) . اساس و ديگر نسخه بدلها ، تو را . ( 7 ) . مج ، مت ، وز ، لت : عقلها . ( 8 ) . آن نزول آيه . ( 10 ) . مج ، مت ، وز در آيات متقدّم . ( 11 ) . اساس : حادثه . ( 12 ) . مج ، مت ، وز ، لت ، مر : مشارك باشند ، آج ، لب ، مشاركاند . ( 13 ) . آن : به . ( 14 ) . لب : او . ( 15 ) . آن : مومنانايد . ( 16 ) . لب ، بم ، آف ، آن : خلاف .