از او چنان كه در هرقت الماء و الاصل ارقت و وزن او فعلل باشد و ضحّاك گفت : قاضيا ، ابن دريد گفت : مصدّقا ، آنگاه خلاف كردند در آن كه حال است از قرآن ( 1 ) يا از رسول . عبد اللَّه عبّاس و حسن بصرى و بيشتر مفسّران گفتند حال است از قرآن و معنى آن است كه قرآن نگاهبان كتابهاى مقدّم است هر چه از آن كتابها گويند و حكايت كنند و موافق قرآن بود ، اعتماد كنند و الَّا معتمد نباشد و بعضى دگر گفتند حال است از رسول - عليه السّلام - و اوّل معتمد است براى آن كه واو عطف ايجاب آن مىكند . آنگاه رسول را - عليه السّلام - امر كرد به آن كه حكم كند ميان اهل كتاب از جهودان و ترسايان به قرآن گفت : * ( فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ بِما أَنْزَلَ اللَّه ) * ، عبد اللَّه عبّاس و حسن مسروق گفتند اين آيت دليل است بر آن كه حاكم را واجب آن است كه ميان اهل كتاب حكم به قرآن كند براى آن كه اين امر است و امر اقتضاى وجوب كند . ابو على گفت اين آيت ناسخ تخيير است من قوله : فَاحْكُمْ بَيْنَهُمْ أَوْ أَعْرِضْ عَنْهُمْ ( 2 ) ، و اين درست نيست ، * ( وَلا تَتَّبِعْ أَهْواءَهُمْ ) * ، و متابعت مكن هواى ايشان را * ( عَمَّا جاءَكَ مِنَ الْحَقِّ ) * ، و اعراضا عنه ، چه اگر چنين ، عدول كرده باشى از اين حق كه به تو آمد و آن قرآن است و اين دليل نكند بر آن كه رسول - عليه السّلام - اين كرده باشد براى آن كه بسيار كسان را از بسيار چيزهاى بد نهى كنند ( 3 ) كه ايشان آن فعل نكرده باشند و بر خاطر ايشان گذشته نباشد و مثله قوله : لَئِنْ أَشْرَكْتَ لَيَحْبَطَنَّ عَمَلُكَ ( 4 ) و اجماع امّت است كه جمله اوامر و نواهى قرآن و ذكر كتابها متناول است رسول ما را و انبياء و ائمّه و معصومان را واجب نكند كه ايشان آن كرده باشند . * ( لِكُلٍّ جَعَلْنا مِنْكُمْ شِرْعَةً وَمِنْهاجاً ) * ، و شرعه و شريعت و مشرعه يكى باشد و آن راهى باشد كه از او به آب فرو شوند و شريعت اسلام از اين جاست كه در او شوند

--> ( 1 ) . اساس ، مت : قولنا ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 2 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 42 . ( 3 ) . اساس ، وز ، مت : خبر آيد ، آج ، لب : چيزى بد ، لت : چيزها بد ، با توجّه به مر تصحيح شد . ( 4 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 65 .