الشيخ أبو الفتوح الرازي

389

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

صلَّى اللَّه عليه و على آله - در آن داخل است و اين دليل نكند بر آن كه او متعبّد باشد به شرع ايشان براى آن كه خداى فرموده است او را كه به آن حكم كن ميان ايشان و بنزديك ما حاكم مخيّر است خواهد به كتاب ما حكم كند بر ايشان و خواهد به كتاب ايشان حكم كند . اگر گويند چگونه گفت * ( النَّبِيُّونَ الَّذِينَ أَسْلَمُوا ) * نه ظاهر اين لفظ اقتضاء آن مىكند كه پيغامبرانى باشند كه نه مسلمان باشند گوييم اين دليل الخطاب باشد و آن بنزديك ( 1 ) بيشتر اهل علم درست نيست و اين چنان است كه گفت : فَآمِنُوا بِاللَّه وَرَسُولِه النَّبِيِّ الأُمِّيِّ الَّذِي يُؤْمِنُ بِاللَّه وَكَلِماتِه ( 2 ) ، و اين دليل نكند بر آن كه جز پيغامبر ما به خداى و كلام او مؤمن نيست هم از اين وجه كه دليل الخطاب باشد . جواب ديگر آن است كه مراد به اسلام در آيت استسلام و انقياد است نه ( 3 ) آن اسلام كه ضدّ كفر باشد و گفته‌اند مراد آن است كه آنان كه تن به خداى سپرده‌اند و خاضع فرمان او شدند و خداى تعالى به اين آيت و اين امر كه كرد رسول را تنبيه كرد جهودان را بر صحّت نبوّت رسول ( ع ) براى آن كه ايشان دانستند كه محمّد - عليه السّلام - توريت نخوانده است و با آنان كه توريت دانند اختلاط نكرده است . [ و از ايشان اقتباس نكرده است ] ( 4 ) آنگه از غوامض علوم آن و آياتى و احكامى كه در آن جا هست و پوشيده داشتيد ( 5 ) خبر مىدهد و آنگه بيان مىكند كه شما چه تحريف كرده‌ايد ( 6 ) و بگردانيده و چه بر جاى خود رها كرده ( 7 ) و اين دليل باشد بر آن كه او آن كه ( 8 ) مىگويد از وحى خداى - جلّ جلاله - مىگويد * ( وَالرَّبَّانِيُّونَ ) * و عالمانى كه ايشان بصير باشند به حياطت ( 9 ) و سياست كارها و تفسير اين كلمه پيش از اين برفت . و احبار جمع حبر و آن عالم بود و اشتقاق او از تحبير باشد و آن تحسين بود .

--> ( 1 ) . لت : نزديك . ( 2 ) . سورهء الاعراف ( 7 ) آيهء 158 . ( 3 ) . اساس ، مت : كه ، با توجه به فحواى كلام و ضبط ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 4 ) . اساس . ندارد ، با توجه به وز افزوده شد . ( 5 ) . داشتى / داشتيد . ( 6 ) . آج ، لب : كرده . ( 7 ) . وز : كردهء ، مر : كردايد ، لت : كرده‌ايد . ( 8 ) . آج ، لت : آنگه . ( 9 ) . اساس ، مت : خياطت ، با توجه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .