جمله حدود ، اين باشد و اگر پس از آن كه او را بر امام رفع كنند و گواه بر او بدارند ، توبه كند ، آن توبه را تأثير ( 1 ) نباشد در اسقاط قطع [ و حد جز كه اگر خداى تعالى از او صدق داند توبه او قبول كند و ثوابش دهد بر آن و نيز بر آن قطع ] ( 2 ) عوض دهد او را در قيامت و قطع او بر سبيل امتحان باشد و اگر توبه نكرده باشد قطع او بر سبيل عقوبت باشد و بنده را توّاب خوانند و توّاب خداى را خوانند ( 3 ) جز كه بنده را گويد ( 4 ) تاب الى اللَّه و در حق خداى تعالى گويد ( 5 ) تاب اللَّه عليه براى آن كه بنده به توبه رجوع مىكند با خداى تعالى و خداى تعالى به رحمت رجوع كند » با بنده و قوله * ( إِنَّ اللَّه غَفُورٌ رَحِيمٌ ) * دليل مىكند بر آن كه خداى تعالى به قبول توبه متفضّل است چه اگر واجب بودى بر خداى تعالى قبول توبه ، اين جا نگفتى كه غفور و رحيم است كه آن كس كه چيزى كند كه بر او واجب باشد او را به آمرزنده و بخشاينده وصف نكنند . و مجاهد گفت : حدّ ، كفّارت گناه باشد و اين درست نيست براى آن كه اگر چنين بودى توبه او محال بودى و به موقع نبودى بل لغو بودى و خلاف اين است به اجماع و دگر آن كه خداى تعالى مدح مىكند او را بر توبه در اين آيت و در آيت محارب و مورد كلام مورد تفضّل است . آنگه گفت : * ( أَ لَمْ تَعْلَمْ ) * ، نمىدانى ؟ و خطاب اگر چه با رسول است مراد امّتاند و روا بود كه خطاب با مخاطبى مبهم است و غرض تنبيه مكلَّفان ( 7 ) كه ملك آسمانها و زمينها خداى راست - جلّ جلاله - از روى خلق و از روى ملك ( 8 ) و تصرّف و آنگه كس را بر او اعتراض نرسد در آنچه كند * ( يُعَذِّبُ مَنْ يَشاءُ ) * آن را كه خواهد عذاب كند و آن را كه خواهد بيامرزد . در اوّل اعني ( 9 ) در باب عذاب استحقاق معتبر است به ادلَّه عقل و اجماع امّت كه از روى حكمت جز آن را نخواهد كه عقاب ( 10 ) كند كه مستحقّ باشد و عقاب ( 11 )

--> ( 1 ) . اساس : تاخير ، با توجّه به آج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 2 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . وز ، آج ، لب ، مر ، لت : خداى را توّاب خوانند . ( 5 - 4 ) . لت : گويند . ( 6 ) . وز ، آج ، لب ، مر ، لت : مىكند . ( 7 ) . مر را . ( 8 ) . وز ، آج ، لب ، مر ، لت ملك . ( 9 ) . مر : يعنى . ( 10 ) . مر : عذاب . ( 11 ) . وز : عذاب .