كافر فاسق بود و لكن همهء فاسق كافر نبود . خداى تعالى وحى كرد به موسى و گفت تا چند اين قوم عصيان خواهند كردن و كفران و آيات مرا تصديق نخواهند كردن اگر خواهى اينان را هلاك بر آرم ( 1 ) و قومى دگر را بيارم به بدل اينان به از اينان و بيشتر و قويتر ، موسى - عليه السّلام گفت بار خدايا اگر اين قوم را هلاك بر آرى به يك بار جماعتى ديگر نادان كه ( 2 ) در شهرهااند و ازين حال بىخبرند گويند موسى قومى را در بيابان برد و ايشان را وعده داد كه شما را به شهرى مىبرم و چون بر آن شهر دستى و ظفرى نيافت قوم خود را هلاك كرد و تو خداوند حليمى به عقوبت تعجيل نكنى و آمرزنده و بخشاينده ( 3 ) بار خدايا بيامرز اينان را و هلاك مكن ايشان را به آنچه مىگويند و مىكنند ، خداى تعالى گفت اينان را به دعاى تو از هلاك دفع ( 4 ) كردم و لكن نام فسق از ايشان برنگيرم و حرام كردم بر ايشان كه چهل سال در هيچ شهرى شوند جز كه درين بيابان مىروند به جاى هر روزى كه ايشان توقّف كرده‌اند و تخلَّف از فرمان من يك سال ايشان را معذّب دارم تا درين بيابان بميرند و جيف ايشان درين بيابان بيفكنند و ايشان را تمكين نكنم از آن كه در زمين پاك شوند و فرزندان ايشان كه ازين خير و شر بىخبرند ايشان را درين زمين برم فذلك قوله : * ( فَإِنَّها مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ ) * ، و مفسّران در تحريم اين خلاف كردند كه تحريم منع است يا تحريم شرع و بيشتر بر آنند كه تحريم منع است تا تحريم شرع و حرّمته كذا اذا منعته ايّاه و حرّمته عليه اذا بلغت فى المنع ( اربعين سنة ) نصب اربعين بر ظرف است من قوله * ( مُحَرَّمَةٌ عَلَيْهِمْ ) * و نصب سنه بر تميز * ( يَتِيهُونَ فِي الأَرْضِ ) * ، اى يتحيّرون و يتردّدون فلا يهتدون ، در زمين مىروند متحيّر و تاه اذا تحيّر و تيه بيابانى باشد كه رونده در او متحيّر شود و محلّ او نصب است بر حال * ( فَلا تَأْسَ ) * ، اى لا تحزن اندوه مدار بر آن گروه ( 5 ) فاسقان و الأسا الحزن يقال اسى على كذا يأسى أسا و اسا الجرح يأسوه اسوا اذا عالجه و تأسّيت بفلان اذا اقتديت به و اسّيت فلانا على مصيبته اى عزّيته و الاسا الصّبر ، چهل سال بر شش

--> ( 1 ) . مر : بر آورم . ( 2 ) . مر اين . ( 3 ) . آج ، لب ، لت : بخشاينده‌اى . ( 4 ) . وز ، تب ، آج ، لب ، مر ، لت : عفو . ( 5 ) . وز : كرده .