آن اعتقاد كه در حقّ عيسى مريم كردند . گفت : كافرند آنان كه گفتند خداى عيسى مريم است . و لقد جواب قسمى مضمر است اعنى « لام » و قد براى تحقيق باشد و اختلاف اقوال در لفظ مسيح گفتيم و اين كه خداى تعالى از ايشان باز گفت كه ايشان كافر شدند ( 1 ) به اين گفتن . مراد آن است كه كافر شدند به ( 2 ) اعتقاد الهيّت عيسى و آن كه او خداى است و مستحقّ عبادت است و آن كه روا داشتند كه محدثى مخلوق ( 3 ) ، خداى باشد و آن كه نعمتها كه خداى را بود بر ايشان اضافه با عيسى كردند و اين هر دو اعتقاد كفر باشد . آنگه حق تعالى بر سبيل محاجّه و حجّت انگيختن بر ايشان گفت : يا محمّد بگو ايشان را كه كيست كه مالك است يعنى قادر است كه دفع كند از خداى تعالى آنچه او خواهد كه كند از هلاك و مكاره به عيسى مريم و مادرش و به هر چه در زمين هستند ؟ اگر او خواهد تا همه را هلاك برآرد هيچ مدفع و مانع نبود ايشان را از او وجه ( 4 ) احتجاج از آيت آن است كه اگر عيسى خداى بودى چون خداى خواستى كه او را هلاك كند او هلاك از خود باز توانستى ( 5 ) داشتن . چون معلوم است كه او از اين عاجز است و در اين باب از ميان شما و او فرقى نيست ، ببايد دانستن كه او صلاحيّت الهيّت و استحقاق عبادت ندارد . * ( وَلِلَّه مُلْكُ السَّماواتِ وَالأَرْضِ وَما بَيْنَهُما ) * ، خداى راست ملك آسمانها و زمين و آنچه در ميان آن است و عيسى از آن جمله است و عيسى با ضافت با اين جمله از روى قياس چه باشد و با آن كه سماوات جمع است و ارض جنس است ، بينهما گفت و بينهنّ نگفت براى آن كه بر طريقهء دو جنس و دو نوع راند ( 6 ) آن را * ( يَخْلُقُ ما يَشاءُ ) * ، بيافريند ( 7 ) آنچه خواهد چنان كه خواهد . و اين براى آن گفت كه اگر ايشان را تهمت و شبهت آن است ( 8 ) كه من عيسى

--> ( 1 ) . لت : شوند . ( 2 ) . آج ، لب اين . ( 3 ) . مر : مخلوقى . ( 4 ) . اساس ، وز ، آج ، لب ، مر مت : از دو وجه ، با توجه به تب و احتمال خطاب از وو به از دو ، تصحيح شد . ( 5 ) . وز : نتوانستى . ( 6 ) . آج ، لب ، مر : رانده . ( 7 ) . وز : بيافريد . ( 8 ) . مر : شبهه‌اى است .