الشيخ أبو الفتوح الرازي
229
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
كه ايشان ابتدا كنند و اين از باقر - عليه السّلام - روايت كردهاند . و شعبى گفت : از سورة المائده هيچ منسوخ نيست الَّا اين آيت . آنگه آنان گفتند : از آيت چيزى منسوخ است خلاف كردند كه چيست آن منسوخ . شعبى گفت : جملهء آيت منسوخ است . و مجاهد همچنين گفت . گفت : منسوخ است بقوله : فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ حَيْثُ وَجَدْتُمُوهُمْ ( 1 ) و بقوله : ما كانَ لِلْمُشْرِكِينَ أَنْ يَعْمُرُوا مَساجِدَ اللَّه ( 2 ) - الآية ، و بقوله : إِنَّمَا الْمُشْرِكُونَ نَجَسٌ ( 3 ) . . . ، و يك روايت از عبد اللَّه عبّاس اين است . و ابن ابى نجيح گفت از مجاهد آنچه منسوخ است . قوله : * ( وَلَا الْقَلائِدَ ) * ، و قويترين اقوال قول آن كس است كه گفت : * ( وَلَا الشَّهْرَ الْحَرامَ وَلَا الْهَدْيَ وَلَا الْقَلائِدَ وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ ) * ( 4 ) ، منسوخ است براى آن كه اجماع كردند بر آن كه خداى تعالى حلال بكرده است قتال مشركان در ماه حرام و جز ماه حرام و نيز اجماع است كه يكى از مشركان اگر جمله پوست درختان در گردن افكند قتل از او برنخيزد . و قوله : * ( وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ ) * ، عام است و متناول مؤمن و مشرك را جز كه ما تخصيص كنيم به مشركان ، لقوله : فَاقْتُلُوا الْمُشْرِكِينَ چون مخصوص باشد به مشركان هم منسوخ بود و اگر گويند : * ( وَلَا آمِّينَ الْبَيْتَ الْحَرامَ ) * ، مخصوص است منسوخ نيست اوليتر باشد ، چه در قاصدان خانه ، هم مؤمنان ( 5 ) باشند و هم مشركان ( 6 ) قوله : * ( وَلا يَجْرِمَنَّكُمْ ) * ، عبد اللَّه عبّاس و قتاده گفتند : معنى آن است كه لا يحملنّكم ، شما را نبايد تا حمل كند و بر آن دارد و كسائى و زجّاج هم اين گفتند . اخفش و جماعتى بصريان گفتند : معنى آن است لا يخفّف ( 7 ) لكم من قوله تعالى : لا جَرَمَ أَنَّ لَهُمُ النَّارَ ( 8 ) . . . ، و معناه حقّ انّ لهم النّار .
--> ( 1 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 5 . ( 2 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 17 . ( 3 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 28 . ( 4 ) . سورهء توبه ( 9 ) آيهء 5 . ( 5 ) . مر : مؤمن . ( 6 ) . تب : كافران . ( 7 ) . تب ، آج ، لت : لا يحقنّ ، لب : لا تحصن ، مر : لا يحض . ( 8 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 62 .