الشيخ أبو الفتوح الرازي
190
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
عفّان را گفتم مقيمين چرا مخالف افتاد در اعراب راسخون و مؤمنون را . گفت : غلط از نويسنده افتاد كه نويسنده چون مىنوشت باستملاء ، آن كه املا مىكرد چون اين جا رسيد ساعتى توقّفى افتاد . آنگه گفت املا كننده را كه چه نويسم . گفت اكتب : * ( وَالْمُقِيمِينَ الصَّلاةَ ) * ، و املا كننده لفظ قرآن نگفت ، نصب كرد اين لفظ به آن فعل كه بگفت اكتب . و عروة ابن الزّبير گفت : از عايشه پرسيدم كه اين آيت چون است * ( وَالْمُقِيمِينَ ) * و قوله : وَالصَّابِئُونَ ( 1 ) و قوله : إِنْ هذانِ لَساحِرانِ ( 2 ) ؟ گفت : يابن اخ هذا عمل الكتاب اخطأوا . گفت : اين كار نويسندگان است خطا ازيشان افتاد . و در مصحف عبد اللَّه مسعود و المقيمون است به واو و زجّاج و فرّاء و ديگر نحويان گفتند : او از صفت راسخون است و لكن چون كلام دراز شد و كلامى دگر در آن ميانه آمد نصب كرد مقيمين را بر مدح و اين در لغت جايز است ، و مثال او قوله : وَالْمُوفُونَ بِعَهْدِهِمْ إِذا عاهَدُوا وَالصَّابِرِينَ ( 3 ) ، و بعضى دگر از اهل علم گفتند . مقيمين صفت راسخون نيست و او در محلّ جرّ است عطفا على قوله : بما انزل اليك و بالمقيمين و بر اين قول مقيمين الصلاة و ( 4 ) پيغامبران باشند يا فرشتگان . معنى آن باشد كه ايشان ايمان آرند به كتابهاى اوّل و آخر و ( 5 ) پيغامبران و فرشتگان ، چنان كه گفت : كُلٌّ آمَنَ بِاللَّه وَمَلائِكَتِه وَكُتُبِه وَرُسُلِه ( 6 ) . و محمّد بن الجرير اختيار ( 7 ) اين قول كرد و گفت : اين قول ابى كعب است و در مصحف او چنين است . چون مصحف با مصحف ما به لفظ موافق آمد ، دليل كند بر آن كه غلط نيست و اين قول در تفسير اصحاب ما آمد و تأويل بر آن كه مقيمين الصلاة ائمّه معصومند - عليهم السّلام - چنان كه گفت در دگر آيت ( 8 )
--> ( 1 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 69 . ( 2 ) . سورهء طه ( 20 ) آيهء 63 . ( 3 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 177 . ( 4 ) . آج ، لب ، لت : ندارد . ( 5 ) . وز ، لت به . ( 6 ) . اساس و ديگر نسخه بدلها : من ، با توجه به آيهء 285 سورهء بقره ( 2 ) تصحيح شد . ( 7 ) . اساس ، مت كرد ، با توجه به وز و فحواى عبارت حذف شد . ( 8 ) . اساس و ديگر نسخه بدلها و ، كه با توجه به ضبط قرآن مجيد حذف شد .