قال تعالى : وَجَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها ( 1 ) ، و قوله : وَمَكَرُوا وَمَكَرَ اللَّه ( 2 ) ، و اين را نظاير بسيار است و آنچه صورت خداع دارد از خداى تعالى به ايشان آن است كه ايشان را در دنيا فرو گذاشته است . و حيات و قدرت و نعمت مىدهد و رسول را - عليه السّلام - فرموده است تا احكام مسلمانان بر ايشان مىراند به آن كه مىداند كه ايشان كافراند و امّا خداع ايشان در قيامت آن بود كه ايشان را فرو گذارد تا در پى مؤمنان مىروند و عقبه‌هاى قيامت مىبرند تا آنگه كه به در بهشت رسند چون خواهند كه در بهشت شوند ( 3 ) زبنيكيان ( 4 ) در ايشان رسند و ايشان را با دوزخ برند آنگه وصف كرد ايشان را در احوال و اوصاف ايشان . وَ إِذا قامُوا إِلَى الصَّلاةِ قامُوا كُسالى يُراؤُنَ النَّاسَ گفت چون به نماز برخيزند كسلانوار ( 5 ) برخيزند و نيز براى رياى مردمان نماز كنند و اين صفت منافقان باشد كه آنچه كنند از عمل براى خدا ( 6 ) كنند ( 7 ) به ريا كنند براى آن كه ايشان اعتقاد ثواب و عقاب ندارند ( 8 ) براى دفع مضرّت كنند چنان كه از عبد الكريم بن ابى العوجا حكايت كردند ( 9 ) كه كسى او را ديد ( 10 ) كه نماز نيكو مىكرد او را گفت اين مباين طريقهء تو است گفت : عادة البلد و رياضة الجسد و حماية الاهل و الولد . گفت عادت شهر است و رياضت تن و حمايت اهل و ولد . وَ لا يَذْكُرُونَ اللَّه إِلَّا قَلِيلًا ، و ذكر خداى نكنند مگر اندكى . جبّائى گفت : مراد آن است كه از ايمان ( 11 ) الَّا تكبير احرام نكنند به آواز بلند تا مردمان بشنوند گمان برند كه ايشان نماز مىكنند . قتاده گفت : مراد آن است كه ذكرى كنند نه براى خداى لا جرم مقبول نباشد و هر چه خداى تعالى آن را قبول نكند آن اندك باشد و هر چه مقبول باشد از قبل خداى تعالى بسيار باشد .

--> ( 1 ) . سورهء شورى ( 42 ) آيهء 40 . ( 2 ) . سورهء آل عمران ( 3 ) آيهء 54 . ( 3 ) . تب ، مر : روند . ( 4 ) . تب : زبنيكان ، وز : زبانكيان ، آج ، لب ، مر : زبانيه ، لت : زبانيان . ( 5 ) . مر : كاهلانه . ( 6 ) . وز : جزاى . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : نكنند . ( 8 ) . وز و . ( 9 ) . وز : كردن . ( 10 ) . تب : مىديد . ( 11 ) . تب ، آج ، لب ، مر ، لت : نماز .