باشد . و قوله : * ( وَاسْتَغْفِرِ اللَّه ) * [ 340 - پ ] ، دليل نباشد بر آن كه آن استغفار براى گناهى بود ، چه استغفار طاعتى است مستقل ، و فايدهء او تحصيل ثواب باشد بنزديك ما دون اسقاط عقاب ، چه اسقاط عقاب خداى تعالى كند [ عند ] ( 1 ) توبه و استغفار به تفضّل . قوله : وَلا تُجادِلْ عَنِ الَّذِينَ يَخْتانُونَ أَنْفُسَهُمْ ، آنگه گفت : مجادله و خصومت مكن از آنان كه با خود خيانت كنند ، أى دفعا و ذبّا و نيابة عنهم ، و قوله يَخْتانُونَ أَنْفُسَهُمْ ، در [ او ] ( 2 ) دو قول است : يكى آن كه معنى آن است كه : عصيان كنند ، و هر كس كه معصيت كند و داند كه او را بر آن معصيت عقوبت خواهد بودن بمنزلت آن باشد كه با خود خيانت كرده ، براى آن كه ضرر آن فعل به عاقبت به او باز گردد . و قول ديگر آن است كه : با مؤمنان و با يكديگر و با آنان كه حكم ايشان حكم شما باشد خيانت مكنيد ، و آنان را كه از يك دين و ملَّت و اعتقاد بودند و يا از يك نسب و يك شهر ، ايشان را نفس يكديگر خواند كما قال تعالى : وَلا تَقْتُلُوا أَنْفُسَكُمْ ( 3 ) ، أى بعضكم بعضا . إِنَّ اللَّه لا يُحِبُّ مَنْ كانَ خَوَّاناً أَثِيماً ، كه خداى دوست ندارد آن ( 4 ) را كه خيانت كننده باشد به دزدى و سرقت و أثيم باشد و بزهكار ، به آن كه حواله بر ديگرى كند . و مراد به آيت هم بنو ابيرقاند كه ذكر ايشان برفت . يَسْتَخْفُونَ مِنَ النَّاسِ ، آنگه بيان كرد كه : اين قوم خيانت خود از مردمان پوشيده مىدارند و از خداى پنهان نمىكنند ، و مردمان را بر ايشان دستى نباشد مگر آن كه باز گويند و خداى تعالى كه قادر است از ايشان بر تعجيل عقوبت و خزى و نكال دنيا و آخرت از او باز نمىپوشند ، و او اوليتر كه از او باز پوشيدندى . و معنى آن است كه : نكردندى ، چه صورت نبندد از او پنهان كردن براى آن كه او عالم الذّات است ، بر او پوشيده نشود . وَ هُوَ مَعَهُمْ ، و او با ايشان است ، « واو » حال راست . إِذْ يُبَيِّتُونَ ، چون مىسگالند

--> ( 2 ) . اساس ، مت : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 - 1 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 29 . ( 4 ) . اساس ، مت : آنان ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .