نفرين كن به مرگ . و وجه معتمد كه به كلام عرب و كنايت و استعارت ايشان لايق است آن است كه گفتيم و عرف دليل آن مىكند ، در ( 1 ) كلام ما همچنين آمد ، چنان كه شاعر گفت : خاموش باش و خشك فرو پژمر و بمير * ( إِنَّ اللَّه عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ ) * ، خداى تعالى عالم است به آنچه در دلهاست ، و « ذات الصّدور » ، كنايت است از اسرارى كه در دل باشد كه اظهار نكرده باشند و بر زبان نرانده‌اند ، لملازمتها القلوب و الصّدور . عمرو بن مالك روايت كند عن أبى الجوزاء كه : او روزى ذكر اصحاب اهواء و آراء ( 2 ) مىكرد ، آنگه گفت : و اللَّه كه اگر سراى من پر از قرده و خنازير باشد دوستتر ( 3 ) از آن دارم كه يكى از ايشان در همسايگى من باشند ، كه ايشان داخلند در اين آيت كه خداى مىگويد : * ( ها أَنْتُمْ أُولاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلا يُحِبُّونَكُمْ ) * - الاية . * ( إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ ) * ، آنگه حق تعالى وصف ايشان كرد به نفاق و آن كه ايشان در دل خلاف آن دارند كه اظهار مىكنند ، و با شما كه مسلمانيد ( 4 ) بغايت دشمنى و كينه دارند ، تا اگر شما را حسنتى و خيرى و راحتى و فتحى و ظفرى و غنيمتى و روزى رسد ، ايشان دژم و دلتنگ باشند . و اگر شما را نكبتى و آفتى و شكستى ( 5 ) و قحطى و فرصت دشمنى و مانند اين رسد ، شادمانه شوند . * ( وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا ) * ، و اگر شما صبر كنيد ( 6 ) بر كيد ايشان و بردبارى كنى - و الصّبر حبس النّفس على ما تكره - و پرهيزگارى كار بندى ، كيد ايشان شما را هيچ زيان ندارد ، چه آن كيد كيد ضعيفان است . * ( لا يَضُرُّكُمْ ) * ، قرّاء در اين لفظ خلاف ( 7 ) كردند . نافع و ابن كثير و ابو عمرو و يعقوب خواندند : لا يضركم ، به كسر « ضاد » و سكون « را » و تخفيف او ( 8 ) من ضاره

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : و در . ( 2 ) . اساس : او را ، وز : و را ، آج ، لب ، فق : و آل ، مب ، مر : ندارد ، با توجّه به چاپ شعرانى ( 3 / 164 ) تصحيح شد . ( 3 ) . مب ، مر : دوستر . ( 4 ) . دب ، آج ، لب ، فق : مسلمانانى . ( 5 ) . مب ، مر : شكستگى . ( 6 ) . دب ، آج ، لب ، فق : صبر كنى / صبر كنيد . ( 7 ) . اساس : خطاب ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 8 ) . دب : آن .