بر ندار ( 1 ) . من بنهادم و مهر بر نداشتم تا به عهد عمر . در خواب ديدم كه مرا گفتند ( 2 ) : پدر با تو خيانت كرد ، مهر از آن صحيفه بردار و بنگر تا چيست در آن جا كاربند . من مهر از او برداشتم ( 3 ) ، در آن جا نعت امّت محمّد بود ، سالوما و عالوما و حالوما و حاكوما و صافوحا و خاروجا . گفتند : تفسير اين ( 4 ) چه باشد ؟ گفت : « سالوما » ، بر يكديگر سلام كنند بتحيّت ، و « عالوما » ، علماءاند چون انبياء بنى اسرائيل [ و « حالوما » ] ( 5 ) ، حليمانند و بردباران ، و « حاكوما » و خداى ايشان را حكم كرد به بهشت ( 6 ) ، و با يكديگر مصافحت كنند ، از گناه بيرون آيند چنان كه از مادر زاده ( 7 ) . يحيى معاذ گفت : اين آيت مدح امّت محمّد است ، و خداى تعالى از كرم روا ندارد ( 8 ) كه قوم ( 9 ) را مدح كند ، و آنگه به دوزخ برد ايشان را ، آنگه وصف كرد ايشان را به انواعى ( 10 ) مدح كه در ايشان بود ، گفت : امر معروف كنند و نهى منكر كنند ، و به خداى ايمان دارند ، آنگه گفت ( 11 ) : [ اگر ] ( 12 ) اهل كتاب نيز ايمان آورندى ايشان را به بودى ، و اگر چه بهرى از ايشان مؤمنند بيشتر كافراند . و مراد به « فسّاق » در آيت كافر است براى قرينهء * ( مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ ) * ، و در آيت تمسّك نيست اهل وعيد را براى آن كه خداى در آيت فاسق را كافر نخواند ، كافر را فاسق خواند ، و كافر به همه حال فاسق باشد براى آن كه از فرمان خداى خارج باشد . دگر آن كه تنافى نيست از ميان كفر و فسق ، تنافى از ميان كفر و ايمان است چون فاسق به فعل [ فسق ] ( 13 ) مستحقّ [ 253 - پ ] اين اسم باشد ، واجب بود كه به فعل ايمان مستحقّ اسم مؤمن بود از روى اشتقاق ، و اگر دعوى نقل كنند دليل نيابند بر اين .

--> ( 1 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : بر مدار . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق : مرا گفت ، مب ، مر : به خواب ديدم كه پدرم مرا گفت . ( 3 ) . مر : مهر از آن جا بر گرفتم . ( 4 ) . دب : اين خبر . ( 5 ) . اساس ، وز ، دب ، آج ، لب ، فق : ندارد ، با توجّه به مب و مر و فحواى عبارت افزوده شد . ( 6 ) . چاپ شعرانى ( 3 / 152 ) و صافوحا و خاروجا . ( 7 ) . مب ، مر : زاده‌اند . ( 8 ) . اساس : ندارد روا ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 9 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : قومى . ( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : انواع . ( 11 ) . چاپ شعرانى ( 3 / 152 ) * ( وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتابِ لَكانَ . . . . ) * ( 13 - 12 ) . اساس : ندارد ، از وز افزوده شد .