افتد . و شفا البئر جانبه كشطَّ النّهر و ساحل البحر و طرّة الثّوب و طرف الرّمح ، كناره اين چيزها باشد جز كه « طرف » عامتر است . و « شفا » چاره را باشد و خندق را و مانند آن ، قال اللَّه تعالى : عَلى شَفا جُرُفٍ هارٍ ( 1 ) ، و قال الرّاجز : نحن حفرنا للحجيج سجله نابتة فوق شفاها بقله و اگر چه حكم مضاف را باشد دون المضاف اليه ، اين جا ردّ كنايت با مضاف اليه كرد كه « حفره » است و با « شفا » نكرد ، چنان كه عجاج شاعر گفت : طول اللَّيالي اسرعت في نقضي طوين طولي و طوين عرضي و يقول العرب : خرجت سور المدينة . و در آثار آمده است كه اعرابى شنيد از عبد اللَّه عبّاس كه اين آيت مىخواند : * ( وَكُنْتُمْ عَلى شَفا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْها ) * ، گفت : و اللَّه ما انقذهم منها و هو يريد ( 2 ) ان يوقعهم فيها ، گفت : به خداى كه خدا ايشان را از دوزخ بنزهانيد ، و خواست كه ايشان را در اندازد . عبد اللَّه عبّاس گفت : خذوها من غير فقيه ، اين كلمه حكمت بگيريد از كسى كه فقيه نيست ، و نكو آمد او را آن ، حكمت حكمت باشد بر زبان هر كه رود ، از اين جا گفت امير المؤمنين - عليه السلام : انظر الى ما قال و لا تنظر الى من قال ، به آن نگر كه ( 3 ) مىگويد ، به آن منگر كه مىگويد ، يعنى به سخن نگر ( 4 ) به گوينده منگر ، كه گوينده از سخن قيمت گيرد ، و سخن از گوينده قيمت نگيرد . اعرابى گفت و نكو گفت ، و عدل گفت ، و از عقل گفت . و عبد الله عبّاس كه ربّانى امّت است اعجاب كرد و پسنديد ، و اين حديث خلاف آن آمد كه مجبر ( 5 ) گفت : « لام » غرض است في قوله : وَلَقَدْ ذَرَأْنا لِجَهَنَّمَ ( 6 ) ، براى آن كه آن نه غرض حكيم باشد نه فعل كريم ( 7 ) باشد ، غرض حكيم چنين باشد : ما يُرِيدُ اللَّه لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ ( 8 ) ،

--> ( 1 ) . سوره توبه ( 9 ) آيه 109 . ( 2 ) . آج هم . ( 3 ) . آج ، لب ، فق چه . ( 4 ) . مب ، مر و . ( 5 ) . مب : مجيره . ( 6 ) . سوره اعراف ( 7 ) آيه 179 . ( 7 ) . آج ، لب ، مب ، مر : حكيم . ( 8 ) . سوره مائده ( 5 ) آيه 6 .