قراءت عامه تقدير چنين باشد : فيه ايات بينات منها مقام ابراهيم ، و رفع او بر ابتدا باشد . * ( فِيه آياتٌ بَيِّناتٌ ) * . در اين خلاف كردند ، بعضى گفتند : مراد به « آيات » مشاعر و معالم است كه آن جا هست از حجر اسود ( 1 ) و اركان و حطيم و زمزم و جز آن ، و بعضى دگر گفتند : مراد به آيات علاماتى [ و دلالاتى است كه ] ( 2 ) حق تعالى نهاد آن را كه دليل شرف كعبه مىكند جارى مجرى معجز ( 3 ) از آن جمله آن است كه ده چندان و بيست چندان و صد چندان مردم كه در آن جا گنجند در جاى مثل آن ، در آن جا شوند و بر ايشان تنگ نشود تا همه نماز كنند و مقصود خود حاصل كنند . دگر آن ( 4 ) چندان مرغ از كبوتر و جز آن گرد خانه مىپرند ( 5 ) و يكى ايشان ( 6 ) به سر ( 7 ) خانه نپرد . دگر آن كه هيچ مرغى در مسجد ذرق نيفگند ، و نه بر بام خانه و نه بر زير بام و ديوار ( 8 ) . دگر آن كه جمار با آن كه هر سال چندين هزار هزار خلق سنگ به او اندازند زياده نشود ، و اگر جاى ديگر بودى هر يكى كوه ( 9 ) شده بودى . دگر آن كه شفاى بيماران در او باشد . دگر آن كه هر جبّار كه قصد آن كرد ، خداى تعالى هلاكش بر آورد و تعجيل عقوبت كرد او را . * ( مَقامُ إِبْراهِيمَ ) * ، اختلاف اقوال در مقام ابراهيم بگفتيم در سورة البقره . * ( وَمَنْ دَخَلَه كانَ آمِناً ) * ، در او چند قول گفته‌اند : يكى آن كه تا در حرم باشد ايمن شود از آن كه كس او را نرنجاند ، اگر مرد قاتل پدر و برادر ( 10 ) را ببيند در حرم ، شرع ( 11 ) مىفرمايد تا تعرّضش نكند و نرنجاند ( 12 ) او را ، و هر كه خيانتى ( 13 ) كند و در حرم

--> ( 1 ) . مب ، مر : حجر الاسود . ( 2 ) . مج : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . مر : معجزات . ( 4 ) . دب كه ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : ندارد . ( 5 ) . مج : مىپردند ، آج ، لب ، فق ، مب : مىپروازند ، مر : در پروازند ، با توجّه به وز تصحيح شد . ( 6 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر تنگ نشود . ( 7 ) . آج ، لب ، فق ، مب آن . ( 8 ) . دب ، و نه بر بام ديوار ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : و نه بر ديوار . ( 9 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : بودى كوهى . ( 10 ) . مر خود . ( 11 ) . مر : صاحب شرع . ( 12 ) . مب : نكنند و نرنجانند . ( 13 ) . آج ، لب : جنايتى .