وجدنا ابانا كان حلّ ببلدة سوى بين قيس عيلان و الفزر و اين جا در اين آيت جزو مجرور نشايد ( 1 ) به صفت « كلمة » . و امّا قولك : مررت برجل سواء عنده الخير و الشّر [ جز رفع نشايد كه آن جا خبر مبتداست مقدّم بر او ، و التقدير : الخير و الشّرّ ] ( 2 ) عنده مستويان ، كما قال ( 3 ) تعالى : وَالْمَسْجِدِ الْحَرامِ الَّذِي جَعَلْناه لِلنَّاسِ سَواءً الْعاكِفُ فِيه وَالْبادِ ( 4 ) . . . ، جز رفع نشايد اين جا نيز ، يعنى كلمتى كه از ميان ما در آن خلاف نيست ، يعنى بيايى تا خلاف رها كنيم ( 5 ) وفاق گيريم و آن چيست . * ( أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّه ) * ، جز خداى را نپرستيم ، و محلّ آن رفع است به خبر ابتداى محذوف ، و التّقدير : و هى ان لا نعبد الَّا اللَّه . و گفته‌اند : محلّ او جرّ است بر بدل « كلمة » ، و گفته‌اند : نصب است بنزع حرف الجر بأن لا نعبد ، جز خداى را نپرستيم و با او انباز نگيريم . * ( وَلا نُشْرِكَ بِه شَيْئاً ) * ، و بعضى بعضى را خداى نگيريم چنان كه شما كرديد ( 6 ) كه جهودان و ترسايانيد ( 7 ) تا خداى تعالى باز گفت : اتخذوا احبارهم و رهبانهم اربابا من دون الله ( 8 ) . عكرمه گفت : يكديگر را سجده كردندى صادق - عليه السلام - گفت : اتّخاذ ايشان احبار و رهبان ( 9 ) را ارباب نه به عبادت بود ، بل به تحريم و تحليل حرام بود . بعضى ديگر گفتند : به طاعت داشت ايشان بود رؤسا و بزرگان را در معصيت خدا . [ و در خبر آمده است كه : من اطاع مخلوقا في معصية الله فكأنما سجد سجدة لغير الله ، گفت : هر كس كه او طاعت ( 10 ) مخلوق دارد در معصيت خدا ] ( 11 ) همچنان باشد كه جز خداى را سجده كرده ( 12 ) .

--> ( 1 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر خواند . ( 2 ) . مج : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر اللَّه . ( 4 ) . سوره حج ( 22 ) آيه 25 . ( 5 ) . دب و . ( 6 ) . دب ، آج ، لب ، فق : كردى / كرديد . ( 7 ) . دب ، آج ، لب ، فق : ترسايانى / ترسايانيد . ( 8 ) . سوره توبه ( 9 ) آيه 31 . ( 9 ) . آج ، مب : رهبانان . ( 10 ) . مب : اطاعت . ( 11 ) . مج : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 12 ) . دب ، آج باشد .