الشيخ أبو الفتوح الرازي

312

روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )

كلبى گفت : اين ( 1 ) روز كه او را به فرزند بشارت دادند ( 2 ) ، نود و دو سالش بود ، ( 3 ) و جويبر ( 4 ) گفت از ضحّاك از عبد اللَّه عبّاس كه : صد و بيست سالش بود ، و اهلش نود و هشت سال ( 5 ) بود . * ( وَامْرَأَتِي عاقِرٌ ) * ، اى عقيم ، و اهل من عاقر است ، يعنى عقيم كه نزايد : يقال : رجل عاقر [ و امراة عاقر ] ( 6 ) و قد عقر - بضم القاف - يعقر عقرا ( 7 ) . و عقارة ( 8 ) ، و يقال : تكلَّم فلان حتّى عقر ، اى عيى و بقى لا يقدر على الكلام يعقر عقرا و انشد الفراء : اردام ( 9 ) ناب عقرت اعواما فعلَّقت بينها ( 10 ) تشاما و قال عامر بن الطَّفيل : لبئس الفتى ان كنت اعور عاقرا ( 11 ) جبانا فما عذري لدى كلّ محضر و « ها » از عاقر براى اختصاص اناث به اين جا گه ( 12 ) بيفگنده‌اند بنزديك كوفيان ، و خليل احمد هم اين گفت ، و سيبويه گفت : براى آن كه در معنى نسبت است ، چنان كه : امراة مرضع و مطفل ، اى ذات رضاع و طفل ، و كذلك قوله في حائض و طاهر و طامث ، اى ذات حيض و طهر و طمث . و قولى ديگر آن است كه : براى آن كه در معنى وصف ( 13 ) لفظى مذكّر است ، اراد امراتي شىء عاقر او شخص [ عاقر ] ( 14 ) ، قال عبيد : اعاقر مثل ذات رحم و غانم مثل من يخيب قال ، گفت يعنى جبريل : كذلك اللَّه ، چنين باشد ، خداى - جلّ جلاله - يعنى كار خدا و حكم او . * ( يَفْعَلُ ما يَشاءُ ) * ، آنچه خواهد بكند .

--> ( 1 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : آن . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : داده بودند . ( 3 ) . دب ، آج ، لب ، مب ، مر و به روايتى ديگر نود و نه سالش بود . ( 4 ) . مب ، مر : جبير . ( 5 ) . همه نسخه بدلها : ساله . ( 6 ) . مج : ندارد ، با توجّه به دب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 8 - 7 ) . كذا در مج ، آج ، فق ، وز . ( 9 ) . كذا در همه نسخه‌ها ، شعرانى ( 3 / 32 ) ردام . ( 10 ) . مب ، مر : بينهما ، چاپ شعرانى ( 3 / 32 ) : بفيهم الشّباما . ( 11 ) . مج : اعورها عاقرها ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 12 ) . وز ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : جايگه . ( 13 ) . آج ، لب ، فق : و صفت . ( 14 ) . مج : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها افزوده شد .