الشيخ أبو الفتوح الرازي
252
روض الجنان وروح الجنان في تفسير القرآن ( فارسي )
هفتاد نام بخوانده ( 1 ) . بدان كه ما ( 2 ) را ملك خوانند و مالك خوانند ، امّا مالك الملك جز خداى را نخوانند ( 3 ) ، [ حديث ] ( 4 ) اعشى [ كه ] ( 5 ) رسول را مدح كرد و گفت : يا مالك الملك و ديان العرب رسول - عليه السلام - او را نهى كرد و گفت : مه فانّ اللَّه مالك الملك ( 6 ) برفت . و در خبر است ( 7 ) كه رسول - عليه السلام - شنيد از كسى كه كسى را آواز مىداد ، مىگفت : يا شهنشاه ( 8 ) ! رسول - عليه السلام - نهى كرد و گفت : مه لا تقل فانّ اللَّه مالك الملوك ، پادشاه پادشاهان خداست . و در خبر هست ( 9 ) كه خداى تعالى در بعضى كتب انزله كرد : انا ملك الملوك ( 10 ) و مالك الملوك ( 11 ) قلوب الملوك و نواصيهم بيدى فان العباد اطاعوني جعلتهم عليهم رحمة و ان العباد عصوني جعلتهم عليهم عقوبة فلا تشتغلوا بسبّ الملوك و لكن توبوا الى اعطفهم عليكم ، گفت : من پادشاه پادشاهانم و مالك پادشاهانم ، دلهاى پادشاهان و مويهايى پيشانى ( 12 ) ايشان به دست من است ، اگر بندگان من طاعت من دارند پادشاهان را بر ايشان رحمت ( 13 ) كنم ، و اگر بندگان من در من ( 14 ) عاصى شوند ، پادشاهان را بر ايشان عقوبت كنم . شما دل در پادشاهان مبنديد ( 15 ) ، و لكن به كسى ميل كنيد ( 16 ) از ايشان كه بر شما مهربانتر بود . و نصب او براى آن است كه مناداى مضاف است . * ( تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشاءُ ) * ، بگو ( 17 ) اى خداوند خداوندان ! ملك به آن كس ( 18 ) دهى كه تو
--> ( 1 ) . دب ، آج : خوانده باشد . ( 2 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : مردم ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 3 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر و . 4 ، 5 - اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 6 ) . اساس در حاشيه و اين باستقصاء ، چاپ شعرانى ( 2 / 489 ) از پيش . ( 7 ) . وز ، آج ، لب : فق ، مب ، مر : هست . ( 8 ) . مج ، وز : شاهنشاه . ( 9 ) . دب : است . ( 10 ) . دب ، مب : مالك . ( 11 ) . آج ، لب ، فق ، مب ، مر : الملك . ( 12 ) . اساس كه در اين مورد نو نويس است : و نواحى ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 13 ) . همه نسخه بدلها : رحيم ، كه بر متن مرجّح مىنمايد . ( 14 ) . دب : و اگر بر من ، ديگر نسخه بدلها : و اگر در من . ( 15 ) . دب ، آج ، لب ، فق : مبندى / مبنديد . ( 16 ) . دب ، آج ، لب ، فق : كنى / كنيد . ( 17 ) . مج ، وز كه . ( 18 ) . دب : با كسى ، ديگر نسخه بدلها : به آن كسى .