على [ غير ] ( 1 ) حدّه - و اين مسأله [ را ] ( 2 ) بيان برفته است پيش از اين . و حسن بصرى خواند : « و لا يضارّ » به كسر « را » ى مشدّد ( 3 ) . * ( وَإِنْ تَفْعَلُوا ) * ، و اگر بكنى اين اضرار ، * ( فَإِنَّه فُسُوقٌ بِكُمْ ) * ، اى خروج عن امر اللَّه ، از فرمان خداى بيرون آمده باشى . * ( وَاتَّقُوا اللَّه ) * ، از خداى بترسى و از عذاب ( 4 ) و عقاب او ، [ و از معاصى او ] ( 5 ) احتراز كنى تا مستحقّ عقاب او نشوى . * ( وَيُعَلِّمُكُمُ اللَّه ) * ، و خداى تعالى شما را احكام شرعى مىآموزد از آنچه صلاح دين و دنياى شما در آن است ، و آنچه شما را بايد كردن يا نبايد كردن ، براى آن كه عالم است به اين ( 6 ) مصالح و جز اين ، و او به همه چيز عالم است ( 7 ) ، * ( وَاللَّه بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ ) * . * ( وَإِنْ كُنْتُمْ عَلى سَفَرٍ ) * ، حق تعالى از جمله احكام اين باب حالتى ديگر را شرح داد ، گفت : اگر [ چنان كه ] ( 8 ) شما بر سفر باشى . * ( وَلَمْ تَجِدُوا كاتِباً ) * ، و كسى را نيابى كه چيزى نويسد ، و آلت نوشتن نيابى ( 9 ) از قلم و دوات و كاغذ ، و خواهى كه ( 10 ) مال ضايع نشود رهنى بستانى براى وثيقه را . عبد اللَّه عبّاس خواند : و لم تجدوا كتابا . و ضحّاك خواند : و لم تجدوا كتّابا ، جمع كاتب . * ( فَرِهانٌ مَقْبُوضَةٌ ) * ، ابن كثير و ابو عمرو خواندند ، و عبد اللَّه عبّاس و ابراهيم و زرّ حبيش و مجاهد : « فرهن » بضمّ الرّاء و الهاء ، و عكرمه و منهال بن عمرو خواندند : « فرهن » ، بضمّ الرّاء و سكون الهاء ، و باقى قرّاء : « فرهان » ، و هو جمع رهن كنعل و نعال ، و بغل و بغل ، و كبش و كباش ، و كعب و كعاب . و رهن جمع الرّهان و هو جمع الجمع قاله الفرّاء و الكسائي .

--> ( 8 - 5 - 2 - 1 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 3 ) . تب قال اللَّه تعالى . ( 4 ) . همه نسخه بدلها : ندارد . ( 6 ) . تب : بدين . ( 7 ) . اساس كه نو نويس است : چيزى داناست ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 9 ) . تب : نداريد . ( 10 ) . همه نسخه بدلها : تا .