وَ لا طائِرٍ يَطِيرُ بِجَناحَيْه . . . ( 1 ) ، و قوله : فَسَجَدَ الْمَلائِكَةُ كُلُّهُمْ أَجْمَعُونَ ( 2 ) ، و : تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ ( 3 ) [ 375 - پ ] . * ( فَاكْتُبُوه ) * ، بنويسى آن را كه داده باشى اگر قرض باشد و اگر بيع سلم ( 4 ) براى آن كه تا در او شكى و شبهتى و خلافي و جحودى نرود ( 5 ) . خلاف كردند در اين امر كه بر وجوب است يا ندب . مذهب اهل ظاهر آن است كه : [ بر ] ( 6 ) وجوب است ، و اين اختيار محمّد جرير طبرى است . و مذهب ما و دگر فقها آن است كه : [ اين امر ] ( 7 ) بر سبيل استحباب و ندب ( 8 ) است . آنان ( 9 ) كه وجوب گفتند ، تمسك كردند به حديث ابو موسى كه روايت كرد از رسول - عليه السلام - كه ( 10 ) گفت : سه كس را خداى تعالى دعا اجابت نكند . مردى كه دينى به كسى دهد و گواه بر نگيرد ، و مردى كه مالى به سفيهى دهد ، و شنيده باشد قول خداى ( 11 ) تعالى : وَلا تُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ ( 12 ) . . . ، و مردى كه زنى بد خو ( 13 ) دارد و طلاقش ندهد . و بهرى دگر [ از ] ( 14 ) مفسران و فقها گفتند : كتابت واجب بود ، منسوخ شد بقوله تعالى : * ( فَإِنْ أَمِنَ بَعْضُكُمْ بَعْضاً فَلْيُؤَدِّ الَّذِي اؤْتُمِنَ أَمانَتَه ) * ( 15 ) . . . ، و اين قول شعبى است . آنگه حق تعالى بيان آن كتابت ( 16 ) بكرد ، گفت : * ( وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كاتِبٌ بِالْعَدْلِ ) * . حسن بصرى به كسر « لام » خواند ، و اين « لام » امر غايب است چون پيش

--> ( 1 ) . سوره انعام ( 6 ) آيه 38 . ( 2 ) . سوره ص ( 38 ) آيه 73 . ( 3 ) . سوره بقره ( 2 ) آيه 196 . ( 4 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر از . ( 5 ) . همه نسخه بدلها و . ( 7 - 6 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 8 ) . همه نسخه بدلها : سنت . ( 9 ) . همه نسخه بدلها : و آنان . ( 10 ) . تب ، مج ، وز او . ( 11 ) . اساس كه نو نويس است : قوله ، مب : كه قوله ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 12 ) . سوره نساء ( 4 ) آيه 5 . ( 13 ) . تب : بد خوى ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب : بد خواهد . ( 14 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 15 ) . سوره بقره ( 2 ) آيه 283 . ( 16 ) . اساس كه نو نويس است : كاتب ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد .