و گفتيم : كه از شرط صحّت او ( 1 ) روزه است ، و اين مذهب اهل عراق است و مالك بن انس . شافعى گفت : بى روزه درست باشد ، و حسن بصرى گفت : اگر روزه شرط كند واجب شود ، و اگر شرط نكند واجب نبود . و بنزديك ما كمتر از سه روز نباشد و اهل مدينه همچنين گفتند ، و اهل عراق گفتند : هر ( 2 ) مسجد كه در او نماز جماعت كنند اعتكاف درست باشد ، و مالك گفت : جز در مسجد آدينه شهر نشايد . و اهل عراق گفتند : زن ( 3 ) در مسجد خانه خود شايد كه اعتكاف گيرد ، و مالك گفت : جز ( 4 ) در مسجدى كه نماز جماعت كنند نشايد . شافعى گفت : زن و بنده و مسافر هر كجا خواهند اعتكاف گيرند ، و مالك گفت : كمتر از ده روز نشايد ، و اهل عراق گفتند [ كه : يك ] ( 5 ) روز درست باشد . * ( تِلْكَ حُدُودُ اللَّه ) * ، يعنى اين احكام كه گفته شد در باب روزه و اعتكاف حدّهاى خداى است . سدّي گفت : [ شروط ] ( 6 ) اللَّه . شهر بن حوشب گفت : فرائض اللَّه . ضحّاك گفت : معصية اللَّه . و « حدّ » در لغت بر معانى آمد ، حدّ منع بود ، يقال : حدّه عن كذا [ اذا منعه ] ( 7 ) ، و « حدّ » ، حدّ سراى بود . و « حدّ » فريضه اى باشد از فرايض خداى ، و « حدّ » حدّ زانى باشد و جز او . و حدّ شمشير تيزناى [ او بود ] ( 8 ) . و حدّ در خلق حدّت ( 9 ) باشد ، و حدّ فرق باشد ميان دو چيز ، و حدّ غايت چيز بود ، و حدّ شراب حدّتش باشد ، و احداد [ المرأة ] ( 10 ) سوك داشتن زن بود بر شوهر ( 11 ) ، و تيز كردن ( 12 ) كارد و شمشير بود . و احداد نظر ، تيز نگريستن باشد . و محادّت ممانعت و عصيان است ، في قوله : إِنَّ الَّذِينَ يُحَادُّونَ اللَّه وَرَسُولَه ( 13 ) . . . ، و حديد آهن بود ، و حدّاد آهنگر بود و زندانبان ، و منه المثل : تقيس الملائكة [ 234 - ر ] بالحدّادين ، و اصل اين همهء راجع است با منع ، قال الاعشى :

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : اعتكاف . ( 2 ) . همهء نسخه بدلها : در هر . ( 3 ) . فق را . ( 4 ) . مج : چو . ( 5 ) . اساس ، مج : ندارد ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها و فحواى عبارت افزوده شد . ( 10 - 8 - 7 - 6 ) . اساس : افتادگى دارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 9 ) . مج ، وز : مدّت . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها : شوهرش . ( 12 ) . همهء نسخه بدلها : و احداد تيز بكردن . ( 13 ) . سورهء مجادله ( 58 ) آيهء 5 .