امّا انجاح مطلوب تبع ( 1 ) مصالح بود ، و اين نيز وجهى باشد در آيت . عبد اللَّه عمر روايت كند كه رسول - عليه السّلام - گفت : من فتح له باب فى الدّعاء فتحت له ابواب الاجابة ( 2 ) ، هر كه در دعا بر او بگشايند ، در اجابت بر او گشاده بود . و خداى تعالى وحى كرد به داود كه ( 3 ) : ظالمان را بگو تا دعا نكنند و مرا نخوانند كه من بر خود واجب كرده‌ام كه هر كه مرا بخواند اجابتش كنم ، و اجابت ظالمان به لعنت كنم ، و اين اخبار مقوّى اين وجه است كه گفتيم . وجهى دگر ( 4 ) در آيت آن است كه : خداى تعالى نگفت كه من در حال اجابت كنم ، اجابت باشد و لكن متراخى از دعا براى آن كه بنده ( 5 ) بود كه خداى تعالى آواز او بر درگاه خود دوست دارد ، چنان كه محمّد بن المنكدر روايت كند از [ جابر ] ( 6 ) عبد اللَّه انصارى كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - گفت : بنده باشد كه خداى را مىخواند ، و خداى او را دوست دارد ، جبريل را گويد ( 7 ) : يا جبريل ! حاجت او روا كن ، و لكن به دو مده ( 8 ) تا فلان وقت كه من مىخواهم تا آواز او بر درگاه من مىباشد . و بنده ( 9 ) باشد كه از خداى حاجتى خواهد ، خداى تعالى گويد جبريل را كه : حاجت او روا كن معجّل ( 10 ) و به دو ده تا برود ، و نيز مرا نخواند كه من آواز او دوست نمىدارم . بعضى دگر گفتند : دعا را شرايطى هست كه هر كه دعا به شرط خود كند به اجابت مقرون باشد ، و چون ( 11 ) شرايط آن به جاى نيارد آن دعا را اجابت نبود ( 12 ) . و شرط دعا آن است كه دعا كننده اوّل حمد و ثناى خداى گويد ( 13 ) ، و صلوات ( 14 ) بر محمّد و آل محمّد دهد ( 15 ) كه رسول - عليه السّلام - گفت : ما من دعاء الَّا بينه و بين

--> ( 1 ) . لب ، فق ، مب ، مر و . ( 9 - 2 ) . مر يعنى . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : به داوود عليه السّلام : يا داود . ( 4 ) . دب ، فق ، مب ، مر : ديگر . ( 5 ) . فق : بنده / بنده اى . ( 6 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها خداى تعالى . ( 8 ) . وز : به دو مره ، دب ، لب ، فق ، مب ، مر : بدومدت . ( 10 ) . مب ، مر : تعجيل . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها : و هر كه . ( 12 ) . مر : نكند . ( 13 ) . مب : خداى تعالى بگويد . ( 14 ) . مج ، وز ، دب : آنگه صلات . ( 15 ) . فق ، مب : فرستد .