به يك نعره جانهاى شجاعان از تن ( 1 ) جدا شدى و روان گشتى . و اگر داود را در حكومت سلسله داد ، اين را در حكمت گشايشى داد كه هر حكمى كه در اشكال ( 2 ) سلسله بسته تر بودى ( 3 ) به او گشاده شدى ، تا رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله - گفت او را : اقضاكم عليّ ، و صحابه گفتند ( 4 ) : لا كانت معضلة لم يكن لها ابو الحسن ، در جهان مشكل مباد كه نه آن را ابو الحسن باشد . * ( وَلَوْ لا دَفْعُ اللَّه النَّاسَ بَعْضَهُمْ بِبَعْضٍ ) * ، ابو جعفر و نافع و يعقوب خواندند ، و شيبه ( 5 ) و ايّوب در شاذّ : « دفاع » ، به كسر دال [ 339 - پ ] و به « الف » اين جا و در سورة الحجّ ، و ديگران بى « الف » خواندند ، و اين اختيار ابو عبيده است براى آن كه خداى - جلّ جلاله - دافع است و او را مدافع نيست . و قراءت اوّل اختيار ابو حامد ( 6 ) است ، و گفت : مفاعله چنان كه از ميان دو كس باشد از يكى باشد ، چنان كه : احسن اللَّه عنك الدّفاع و عافاك اللَّه ، و طارقت النّعل و عاقبت ( 7 ) اللَّصّ و ناولت الشّىء . عبد اللَّه عبّاس و مجاهد گفتند : اگر نه دفع خداست مشركان و كافران را ، به مجاهد [ ان ] ( 8 ) و مرابطان زمين را خراب كردندى ، و مسجدها بسوختندى و مسلمانان را بكشتندى . ديگر مفسّران گفتند : مراد آن است كه اگر نه خداى بلا دفع كردى به مؤمنان و ابرار از كفّار و فجّار ، زمين و هر چه در زمين بودى هلاك شدى . و رسول - عليه السّلام - گفت : خداى تعالى دفع كند به نمازكنان آنان را كه نماز نكنند ، و [ به ] ( 9 ) زكات دهان از آنان ( 10 ) كه زكات ندهند ، و به روزه داران از آنان كه

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : تنها . ( 2 ) . مج ، وز ، آج از . ( 3 ) . اساس : شدى ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 4 ) . مج ، وز : مىگفتند . ( 5 ) . اساس ، مب ، مر : شبه ، آج : شيب ، لب ، فق : شيب ، با توجّه به مج تصحيح شد . ( 6 ) . مج ، وز : ابو حاتم . ( 7 ) . اساس كه نو نويس است : بما فيه ، با توجّه به مج تصحيح شد . ( 8 ) . اساسى : ندارد ، از مج افزوده شد . ( 9 ) . اساس : ندارد ، با توجّه به مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 10 ) . مر : آنان را .