و كثير را بنكوهيد ( 1 ) چند جاى ، في قوله : بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ ( 2 ) ، وَلا يَعْقِلُونَ ( 3 ) ، وَلكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يَشْكُرُونَ ( 4 ) ، و لا يُؤْمِنُونَ . ( 5 ) ، و : لا خَيْرَ فِي كَثِيرٍ ( 6 ) ، تا چندين لاف نزنى به كثرت ، و طعن نزنى به قلَّت ، و تكيه نكنى على السّواد الأعظم . دنييت ( 7 ) سواد است و شعارت سواد است ، تكيه يت ( 8 ) بر سواد است و لافت از سواد است ( 9 ) ، سوداء اين سواد ( 10 ) تو را برابر ( 11 ) سويدا و سواد است ، اعنى سويداء القلب و سواد العين ، ترسم كزين همه ( 12 ) سياهى دلت سياه شده باشد ، آنگاه آن ( 13 ) سياهى تعدّى كند از دل به روى تا چنان كه در دنيا سياه دلى ، در آخرت سياه روى شوى كه : وَيَوْمَ الْقِيامَةِ تَرَى الَّذِينَ كَذَبُوا عَلَى اللَّه وُجُوهُهُمْ مُسْوَدَّةٌ ( 14 ) . . . ، اين كثرت مقال تو و كثرت محال تو از كثرت سواد تو است . آن مرد هم ( 15 ) فخر به كثرت آورد كه : أَنَا أَكْثَرُ مِنْكَ مالًا ( 16 ) . . . ، و نمىدانى كه در كثرتش خير نيست : به قول ايزد خير از كثير دور آمد تو جهد كن كه از آل ( 17 ) كثير باشى دور ( 18 ) يقين بدان كه اگر در كثير خيرستى به چپ نبودى و عقد كثير عقد كثير به چپ باشد و ره كثير به چپ باشد ( 19 ) ، آن جا كه صباء يمن بر اصحاب

--> ( 1 ) . فق : نيكوهيد . ( 2 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 75 و 101 ، سورهء انبياء ( 21 ) آيهء 24 ، سورهء نمل ( 27 ) آيهء 61 ، لقمان ( 31 ) آيهء 25 . ( 3 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 43 ، و 9 مورد ديگر تعبير « لا يعقلون » در قرآن كريم آمده است . ( 4 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 243 ، سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 38 ، سورهء غافر ( 40 ) آيهء 61 . ( 5 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 100 ، سورهء هود ( 11 ) آيهء 17 ، سورهء رعد ( 13 ) آيهء 1 ، سورهء يس ( 36 ) آيهء 7 ، سورهء غافر ( 40 ) آيهء 59 . ( 6 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 114 . ( 7 ) . كذا : در اساس « دنييت / دنيايت » ، نسخه به صورت « دينيت » هم خوانده مىشود ، مج : دست افرازت ، وز : دست افذازت ، دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : دست افزارت . ( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : تكيه ات . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها تا . ( 10 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : سودا . ( 11 ) . همهء نسخه بدلها : بر اين . ( 12 ) . مب سويد او . ( 13 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : آنگه اين . ( 14 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 60 . ( 15 ) . همهء نسخه بدلها : نيز . ( 16 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 34 . ( 17 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : اهل . ( 18 ) . فق ، مب ، مر : دور باشى . ( 19 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر ، عبارت : « ره كثير به چپ باشد » را ندارد .