مضيّق سه است . روزه نذر ، و روزه اعتكاف و قضاى ماه رمضان ( 1 ) ، اين سه آن است كه هيچ به جاى آن نشايد . و مخيّر ( 2 ) چهار است : روزه اذى حلق الرّأس ، و كفّاره ماه رمضان ، با خلافى كه هست از ميان اصحاب ما در آن كه مخيّر است يا مرتّب ، و كفّارت آن كه روزى از قضاى ماه رمضان تباه كند بعد الزّوال ، و روزه جزاى صيد . و مرتّب چهار است : روزه كفّارت سوگند ، و كفّارت قتل خطا ، و كفّارت ظهار ، و روزه بدل هدى متمتّع . و ( 3 ) كيفيّت تخيير و ترتيب به جاى خود بيايد ( 4 ) . آنگه اين جمله اقسام بر دو قسمت ديگر شود : ضربى آن كه در افساد او متعمّدا بى ضرورتى قضاء و كفّارت لازم آيد ، و ضربى آن كه لازم نيايد در او اين حكم . اوّل چهار جنس است : روزه ماه رمضان ، و روزه نذر معيّن ، و قضاى ماه [ 224 - ر ] رمضان چون افطار پس از زوال باشد ، و روزه اعتكاف . و ضرب ( 5 ) دوم باقى اقسام هشتگانه است ، و اين جمله اقسام باز منقسم شود بر دو قسمت ديگر : قسم اوّل را تتابع مراعات كنند ، و قسم دوم را مراعات تتابع ( 6 ) نكنند . امّا آن را كه تتابع مراعات نكنند چهار جاى است : آن هفت روز كه از جمله ده روز دم المتعة ( 7 ) باشد في قوله : وَسَبْعَةٍ إِذا رَجَعْتُمْ تِلْكَ عَشَرَةٌ كامِلَةٌ » . . . ، و روزه نذر چون تتابع شرط نكرده باشد ، و روزه جزاى صيد ، و روزه قضاى ماه رمضان ، و آن را كه تتابع مراعات كنند باقى اقسام است . و امّا روزه سنّت : روزه جمله سال است الَّا ايّامى ( 9 ) مستثناست از آن به تحريم ، جز آن است كه بعضى از آن مؤكّدتر و فاضلتر است ، و آن اربعاء بين الخميسين است ، از هر ماهى پنج شنبه دهه اول ، و چهار شنبه دهه ميانين ، و پنج شنبه آخرين ماه ، و روز ( 10 ) غدير ، و روز مبعث - و آن بيست و هفتم رجب بود . و روز مولد ( 11 ) رسول

--> ( 1 ) . آج ، مر و 2 . همهء نسخه بدلها فيه . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : امّا . ( 4 ) . دب ان شاء اللَّه تعالى . ( 5 ) . آج ، لب ، مب : قسم . ( 6 ) . همهء نسخه بدلها : تتابع مراعات . ( 7 ) . دب : دم المتمتع . ( 8 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 196 . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها كه . ( 10 ) . دب عيد . ( 11 ) . دب : مولود .