مبتداست ، و * ( أَنْ يُعَمَّرَ ) * مع الفعل در تأويل مصدر است ، و تفسير و بدل « هو » است ، و تقدير [ 115 - پ ] چنين است : و ما تعميره ( 1 ) بمزحزحه من العذاب ، و روا بود كه ضمير شأن و امر بود و خبر مقدّم ، تقديره : ما الشّأن و الامر تعميره بمزحزحه من العذاب ، و قول اوّل ظاهرتر است . و زحزح ، هم لازم است و هم متعدّى ، يقال : زحزحته عن كذا فزحزح هو ، اى ابعدته فبعد ، دور كردم او را از آن كار ، دور شد . ذو الرّمّة گويد در متعدّى : يا قابض الرّوح من نفسي اذا احتضرت و غافر الذّنب زحزحني عن النّار ( 2 ) و ديگرى مىگويد در لازم : خليلىّ ما بال الدّجى لا يزحزح و ما بال ضوء الصّبح لا يتوضّح ( 3 ) * ( وَاللَّه بَصِيرٌ بِما يَعْمَلُونَ ) * ، و خداى ( 4 ) داناست به آنچه ايشان مىكنند . قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّه نَزَّلَه عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّه مُصَدِّقاً لِما بَيْنَ يَدَيْه وَهُدىً وَبُشْرى لِلْمُؤْمِنِينَ ‹ 97 › مَنْ كانَ عَدُوًّا لِلَّه وَمَلائِكَتِه وَرُسُلِه وَجِبْرِيلَ وَمِيكالَ فَإِنَّ اللَّه عَدُوٌّ لِلْكافِرِينَ ‹ 98 › وَلَقَدْ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ آياتٍ بَيِّناتٍ وَما يَكْفُرُ بِها إِلَّا الْفاسِقُونَ ‹ 99 › أَ وَكُلَّما عاهَدُوا عَهْداً نَبَذَه فَرِيقٌ مِنْهُمْ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يُؤْمِنُونَ ‹ 100 › وَلَمَّا جاءَهُمْ رَسُولٌ مِنْ عِنْدِ اللَّه مُصَدِّقٌ لِما مَعَهُمْ نَبَذَ فَرِيقٌ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتابَ كِتابَ اللَّه وَراءَ ظُهُورِهِمْ كَأَنَّهُمْ لا يَعْلَمُونَ ‹ 101 › بگو آن ( 5 ) كه باشد دشمن جبريل او فرود آورده است اين را بر دل تو به فرمان خداى راست دارنده آن را كه از پيش اوست و بيانى و بشارتى مؤمنان را . هر كه باشد دشمن خدا را و فريشتگانش را و فرستادگانش را و جبريل را و ميكايل را ، خدا دشمن كافران است . بدرستى كه فرستاديم به تو آيتهاى روشن و كافر نشوند به آن مگر فاسقان .

--> ( 1 ) . آج : تعمره ، لب ، فق ، مب ، مر : يعمره . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر اى بستاننده جان من از تن من چون حاضر آيد و اى آمرزندهء گناه دور كن مرا از آتش دوزخ . ( 3 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر اى دوست من چه بوده است تاريكى را كه نمىرود و روشنايى صبح را كه روشن نمىشود . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها بيناست . ( 5 ) . مج ، وز ، آج ، لب ، فق : هر .