- جلّ جلاله - كه او به بركت آن احياء موتى كردى و خداى را به آن نام بخواندى ، خداى تعالى آنچه خواستى بدادى و اظهار معجزات كردى بر دست او . ابن زيد گفت : مراد انجيل است ، چه انجيل روح او بود چنان كه قرآن روح محمّد بود - عليه و آله السّلام . و روح در قرآن بر معانى مختلف آمد : روح ، روح آدمى و جانوران است كه او شرط است در وجود و بقاى حيات ، و آن از جمله بنيه است في قوله تعالى : وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي ( 1 ) . و آن نفس متردّد باشد كه تا تردّد آن بود حيات بماند ، و چون نباشد حيات بنماند ، و منه قول النّبى - عليه السّلام : الارواح جنود مجنّدة فما تعارف منها ائتلف و ما تناكر منها اختلف ، يعنى ذوى الارواح . مراد به ارواح در خبر ذوى الارواحند على حذف المضاف و اقامة المضاف اليه مقامه ، كقوله تعالى : وَسْئَلِ الْقَرْيَةَ ( 2 ) . . . ، و اين از باب فعل و فعل باتّفاق المعنى ( 3 ) باشد اعني روح در اين قسمت ريح بود جز كه تا در هوا بود ريح خوانند او را ، چون به حيوانات پيوندد روحش ( 4 ) خوانند . و روح به معنى وحى آيد في قوله تعالى : يُلْقِي الرُّوحَ مِنْ أَمْرِه عَلى مَنْ يَشاءُ مِنْ عِبادِه ( 5 ) . . . ، و روح قرآن است في قوله : وَكَذلِكَ أَوْحَيْنا إِلَيْكَ رُوحاً مِنْ أَمْرِنا ( 6 ) . . . ، على احد الاقوال . و روح جبريل است - عليه السّلام - في قوله : قُلْ نَزَّلَه رُوحُ الْقُدُسِ مِنْ رَبِّكَ ( 7 ) . . . ، و روح عيسى است [ 112 - پ ] في قوله : وَكَلِمَتُه أَلْقاها إِلى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْه ( 8 ) . . . ، و روح نام فرشته اى است كه روز قيامت به يك صف بايستد و فريشتگان به يك صف في قوله تعالى : يَوْمَ يَقُومُ الرُّوحُ وَالْمَلائِكَةُ صَفًّا ( 9 ) . . . ، و روح به معنى

--> ( 1 ) . سورهء بنى اسرائيل ( 17 ) آيهء 85 . ( 2 ) . سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 82 . ( 3 ) . همهء نسخه بدلها : باتّفاق معنى . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها : آن را روح . ( 5 ) . سورهء مؤمن ( 40 ) آيهء 15 . ( 6 ) . سورهء زخرف ( 42 ) آيهء 52 . ( 7 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 102 . ( 8 ) . سورهء نساء ( 4 ) آيهء 171 . ( 9 ) . سورهء نبأ ( 78 ) آيهء 38 .