لا تنه عن خلق و تأتي مثله عار عليك اذا فعلت عظيم و مثال اين آيت در كلام عرب چنين باشد كه : لا تأكل السّمك و تشرب اللَّبن ، و لا تأكل السّمك و تشرب اللَّبن ، معنى اوّل نهى باشد از هر دو ، و معنى دوم نهى باشد عن الجمع بينهما ، معنى آن باشد كه : مع ان تشرب اللَّبن . * ( وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ ) * ، « واو » حال راست ، معنى آن كه : در آن حال كه شما مىدانى خلاف كردند در آن كه چه بود كه ايشان مىدانستند . بعضى گفتند : مىدانى كه قول شما باطل است ، و قول محمّد - عليه السّلام - حقّ است . قولى ديگر آن است كه : شما مىدانى كه ( 1 ) بعث و نشور و حساب و كتاب حقّ است . قولى ديگر آن است كه : شما مىدانى كه محمّد - عليه السّلام - حقّ است ، و صادق است از آن كه نام ( 2 ) و نعت ( 3 ) و سير او در كتابهاى خود شناخته اى ( 4 ) ، و در آيت دليل نباشد بر صحّت قول اصحاب معارف براى آن كه آيت خاصّ است به جماعتى علما و احبار جهودان كه ايشان وصف رسول - عليه السّلام - از توريت شناخته بودند و پنهان مىداشتند براى حبّ رياست را . اگر گويند : چون دانستند ( 5 ) ، نه مؤمن باشند جواب گوييم : دانستن تنها ( 6 ) ايمان نبود تا تصديق با او نبود ، چون به بدل تصديق ( 7 ) جحود باشد ، ايمان نباشد و علمى ( 8 ) كه بر او مستحقّ ثواب شوند . * ( وَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَآتُوا الزَّكاةَ ) * ، قديم - جلّ جلاله - چون ايشان را نهى كرد از آنچه در آيت مقدّم رفت ، در اين آيت امر كرد ايشان را به نماز و زكات . و كلام در صلات و اصل او و اشتقاق او برفت ، في قوله : يُقِيمُونَ الصَّلاةَ ( 9 ) . . . ، و همچونين در معنى اقامت وجهى نباشد اعادت آن را . * ( وَآتُوا الزَّكاةَ ) * ، « ايتاء » ، [ 71 - ر ] اعطا باشد ،

--> ( 1 ) . مج ، وز گفت . ( 2 ، 3 ) . همهء نسخه بدلها او . ( 4 ) . مر : دانسته‌ايد . ( 5 ) . مر : دانستيد . ( 6 ) . دب : شما . ( 7 ) . دب ، فق ، مب ، مر نكنند . ( 8 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر را . ( 9 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 3 .