اميد باشد تو را به وصول درجات و نجات از دركات . از امير المؤمنين على - عليه السّلام - پرسيدند از تقوى ، گفت : متّقى آن باشد كه اگر جملهء اعمال او بر طبقى نهند از روى مثل ، و دستارى بر روى آن نه افگنند و گرد همهء جهان بگردانند ، بر آن جا چيزى نباشد كه او را از آن شرم بايد داشتن ، و ( 1 ) خبر رسول - عليه السّلام - است كه گفت : لا يبلغ العبد حقيقة التّقوى حتّى يدع ما لا بأس به حذرا ممّا به البأس ، گفت : بنده به حقيقت تقوى نرسد تا آنچه با آن باكى نبود رها كند ترس آن را كه به آن باكى بود . و بهترين خصال تقوى اين است كه زاد سفر قيامت است . وَتَزَوَّدُوا فَإِنَّ خَيْرَ الزَّادِ التَّقْوى ( 2 ) . . . ، قال الشاعر : يريد المرء [ أن يعطى مناه و يأبى اللَّه إلَّا ما أرادا يقول المرء ] ( 3 ) فائدتي و مالي و تقوى اللَّه أفضل ما استفادا قوله : * ( الَّذِينَ يُؤْمِنُونَ بِالْغَيْبِ ) * ، بدان كه حقيقت ايمان تصديق به دل باشد ، هم در لغت و هم در شرع . و اين لفظ چنان كه در اصل وضع آمد ، و آن تصديق است ، بمانده است ، بيانش قوله تعالى في قصّة يعقوب : وَما أَنْتَ بِمُؤْمِنٍ لَنا وَلَوْ كُنَّا صادِقِينَ ( 4 ) ، اى بمصدّق [ 19 - ر ] . و اين متّفق عليه است كه اگر كسى دعوى نقل كند ، دليل بر او باشد . و در فقد دليل ، دليل باشد بر بطلان اين دعوى . ديگر آن كه ، خداى - عزّ و جلّ - هر كجا ايمان گفت در قرآن ، به دل باز بست و اضافت با دل كرد ، چنان كه گفت : مِنَ الَّذِينَ قالُوا آمَنَّا بِأَفْواهِهِمْ وَلَمْ تُؤْمِنْ قُلُوبُهُمْ ( 5 ) . . . ، و چنان كه گفت : وَقَلْبُه مُطْمَئِنٌّ بِالإِيمانِ ( 6 ) . . . ، و چنان كه گفت : أُولئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الإِيمانَ ( 7 ) . . . ، و چنان كه گفت : قالَتِ الأَعْرابُ آمَنَّا قُلْ لَمْ تُؤْمِنُوا وَلكِنْ قُولُوا أَسْلَمْنا وَلَمَّا يَدْخُلِ الإِيمانُ فِي قُلُوبِكُمْ ( 8 ) . ديگر آن كه حق - جلّ جلاله - هر كجا ذكر ايمان كرد ، عمل صالح به آن مقرون

--> ( 1 ) . آج ، لب ، فق ، وز : در . ( 2 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 197 . ( 3 ) . اساس كه در اين قسمت نو نويس است : ندارد ، به قرينهء مج و ديگر نسخه بدلها افزوده شد . ( 4 ) . سورهء يوسف ( 12 ) آيهء 17 . ( 5 ) . سورهء مائده ( 5 ) آيهء 41 . ( 6 ) . سورهء نحل ( 16 ) آيهء 106 . ( 7 ) . سورهء مجادله ( 58 ) آيهء 22 . ( 8 ) . سورهء حجرات ( 49 ) آيهء 14 .