[ وَما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى ( 1 ) . . . ، وَمِنْ قَوْمِ ] ( 2 ) مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ ( 3 ) [ 18 - ر ] . و دگر به معنى اسلام ، في قوله : إِنَّكَ لَعَلى هُدىً مُسْتَقِيمٍ ( 4 ) . دگر به معنى دعوت في قوله : وَإِنَّكَ لَتَهْدِي إِلى صِراطٍ مُسْتَقِيمٍ ( 5 ) . دگر به معنى لطف ، و لطف آن باشد كه مكلَّف را به طاعت نزديك ( 6 ) گرداند و از معصيت دور ( 7 ) گرداند ، في قوله : وَالَّذِينَ اهْتَدَوْا زادَهُمْ هُدىً ( 8 ) . . . ، اى لطفا ، و قوله : وَزِدْناهُمْ هُدىً ( 9 ) ، اى لطفا . دگر به معنى ايمان ، في قوله : أَ نَحْنُ صَدَدْناكُمْ عَنِ الْهُدى ( 10 ) . دگر به معنى توريت ، في قوله : وَلَقَدْ آتَيْنا مُوسَى الْهُدى ( 11 ) . دگر به معنى قرآن ، في قوله : وَما مَنَعَ النَّاسَ أَنْ يُؤْمِنُوا إِذْ جاءَهُمُ الْهُدى ( 12 ) . . . ، و في ( 13 ) قوله : وَلَقَدْ جاءَهُمْ مِنْ رَبِّهِمُ الْهُدى ( 14 ) . دگر به معنى زيادت الطاف باشد كه خداى تعالى با مؤمنان كند در اداى طاعات و اجتناب مقبّحات ، كه آن با كافران نتوان كردن ، و آن هر كجاست كه مىگويد ( 15 ) : يَهْدِي مَنْ يَشاءُ ( 16 ) . . . ، يعنى آن لطف خاصّ است ، با مؤمنان خواهد كه كند ، چه با كافران نشايد كردن ، كه ايشان را لطف نباشد . دگر به معنى ثواب ، في قوله تعالى : وَالَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّه فَلَنْ يُضِلَّ أَعْمالَهُمْ ، سَيَهْدِيهِمْ وَيُصْلِحُ بالَهُمْ ( 17 ) . . . ، اى سيثيبهم ، و قوله تعالى :

--> ( 1 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 55 . ( 2 ) . اساس : افتادگى دارد ، به قياس با مج و با توجه به قرآن مجيد ، افزوده شد . ( 3 ) . سورهء اعراف ( 7 ) آيهء 159 . ( 4 ) . سورهء حج ( 22 ) آيهء 52 . ( 5 ) . سورهء شورى ( 42 ) آيهء 52 . ( 6 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : نزديكتر . ( 7 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : دور تر . ( 8 ) . سورهء محمد ( 47 ) آيهء 17 . ( 9 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 13 . ( 10 ) . سورهء سبأ ( 34 ) آيهء 32 . ( 11 ) . سورهء مؤمن ( 40 ) آيهء 53 . ( 12 ) . سورهء كهف ( 18 ) آيهء 55 . ( 13 ) . همهء نسخه بدلها : دگر فى . ( 14 ) . سورهء نجم ( 53 ) آيهء 23 . ( 15 ) . همهء نسخه بدلها و الله . ( 16 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 142 ، و نيز 7 مورد ديگر در سوره‌هاى مختلف . ( 17 ) . سورهء محمد ( 47 ) آيهء 4 و 5 .