ديگران از او بيرون آمدند . همچنين كذّاب يمامه ( 1 ) - عليه اللَّعنه - « رحمان » بر خود نهاد ، « رحيم » با او ضمّ كردم تا لقب نا واجب او از نام مستحقّ من جدا شود . عطا روايت كند از ابو هريره كه رسول - صلَّى اللَّه عليه و آله و سلَّم - گفت : خدا را - جلّ جلاله - صد جزو ( 2 ) رحمت است ، نود و نه در خزانهء رحمت ذخيره كرد ، و يك جزو بر همهء اهل دنيا مفرّق ( 3 ) كرد ، هر رحمتى و رقّتى ( 4 ) و شفقتى و عطفى ( 5 ) كه در جهان هست ، از آن يك جزو رحمت است . چون فرداى قيامت باشد ، اين جزو پراگنده جمع كند و با آن ( 6 ) ضمّ كند و جمله صد جزو رحمت بيارد و بر سر گناهكاران امّت احمد ( 7 ) بدارد ، تا ( 8 ) در خبر است كه : در قيامت خداى تعالى را چندان رحمت باشد كه ابليس نيز طمع دارد ( 9 ) و اگر چه هرگز رحمت خداى تعالى بدان ملعون نرسد . ضحّاك گفت : رحمن بأهل السّموات ، و رحيم باهل الارض ، گفت : رحمن باهل السّماء حين أسكنهم السّموات و طوّقهم الطاعات و قطع عنهم المطاعم و اللَّذّات ، و رحيم باهل الارض حين أرسل اليهم الرّسل و انزل عليهم الكتب . عكرمه گفت : رحمان است به يك رحمت ، و رحيم است به صد رحمت ، از آن خبر كه گفتيم . عبد اللَّه المبارك گفت : رحمان است ، چون خواهد ببخشد . رحيم است ، چون بخواهند خشم نگيرد ( 10 ) . در خبر است كه : چون بنده دو ركعت نماز كند و از خداى تعالى حاجتى نخواهد ، خداى تعالى گويد : بندهء من از من مستغنى شده است . ابو بكر ورّاق گفت : رحمان است به اعطاى نعماء و آلاء ، و رحيم است به

--> ( 1 ) . اساس : يمامه كذّاب ، به قياس با نسخهء مج ، و ديگر نسخه بدلها ، تصحيح شد . ( 2 ) . مب : جزء . ( 3 ) . مج ، مب ، مر : متفرّق . ( 4 ) . فق ، مر : رأفتى . ( 5 ) . مب ، مر : عطوفتى . ( 6 ) . مب ، مر نود و نه جزو . ( 7 ) . همهء نسخه بدلها : محمّد . ( 8 ) . فق ، مر غايتى كه . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها : طمع در رحمت كند . ( 10 ) . مج ، دب ، وز : نخواهد خشم گيرد ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر : نخواهد كه خشم گيرد .