اكنون بدان كه درست شده است به روايات صحيحه كه تعاطى تفسير قرآن نشايد كرد ( 1 ) و اقدام كردن بر بيان و شرح آن الَّا به اخبار و آثار از رسول - عليه السّلام - و از ائمّهء حق چه قول ايشان نيز مسند باشد به ( 2 ) رسول خدا - عليه و على آله السّلام - و به رأى خود تفسير ( 3 ) نشايد كردن ( 4 ) ، چه از طريق خاص و عام اين خبر روايت كرده‌اند كه ، رسول - عليه السلام - گفته است : من فسّر القرآن برأيه و اصاب الحقّ فقد اخطأ ، هر كه تفسير قرآن كند به رأى خود ، و قول او به اتّفاق موافق حق باشد ، او مخطى است . فصل در اقسام قرآن بدان كه اقسام قرآن از شش وجه بيرون نيست : « محكم » است و « متشابه » ، و « ناسخ » و « منسوخ » ، و « خاص » و « عام » . حدّ ( 5 ) « محكم » ، هر آن لفظى باشد كه ظاهرش خبر دهنده بود از معنيش بى اعتبار امرى كه ضم كنند به آن ، چنان كه مثالش گفته شد . و « متشابه » ، آن بود كه مراد از ظاهر لفظ ( 6 ) ندانند بى دليلى ، و الفاظ مشترك و محتمل را هم اين حكم بود ، و براى آنش متشابه خوانند كه مراد مشتبه باشد از آن چنان كه خداى تعالى گفت : ما فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللَّه ( 7 ) . . . و قوله : فَثَمَّ وَجْه اللَّه ( 8 ) . . . ، وَ جاءَ رَبُّكَ ( 9 ) . . . ، و امثال اين . امّا حدّ « ناسخ » و حقيقت او ، هر دليلى باشد شرعى كه دليل كند بر زوال مثل حكم ثابت به نصّ اوّل در مستقبل روزگار بر وجهى كه اگر نه آن بودى ثابت بدى به نصّ اوّل با تراخيش ( 10 ) از او . براى آن گفتيم دليل شرعى ، كه اگر دليل عقلى پيدا

--> ( 1 ) . مج ، آج ، لب ، وز ، مر : كردن . ( 2 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، مب ، مر قول . ( 3 ) . مج ، لب ، فق قرآن . ( 4 ) . دب ، آج ، لب ، فق ، وز ، مب ، مر الَّا به نقل صحيح . ( 5 ) . همهء نسخه بدلها : چه . ( 6 ) . مج ، دب ، آج ، لب ، مر : آن . ( 7 ) . سورهء زمر ( 39 ) آيهء 56 . ( 8 ) . سورهء بقره ( 2 ) آيهء 115 . ( 9 ) . سورهء فجر ( 89 ) آيهء 22 . ( 10 ) . دب : به اعتبار تراخيش .