است و آن همان چيزى است كه ملاك وجوب وجود است يعنى اطلاق و لا حدى و بى مرزى ذات حق و البته اين مطلب خود مبتنى بر اصل ديگرى است كه اكنون مجال بحث در آن نيست . بهر حال در متون اسلامى نه تنها در اين مسائل بسكوت برگذار نشده است يك سلسله مسائل در اوج انديشه بشرى طرح شده است كه در جهان انديشه و تفكر سابقه ندارد . اينها براى چه و به چه منظورى طرح شده است اينها دستور العمل نيست تا گفته شود وظيفه ما عمل است و بس اينها يك سلسله مسائل نظرى است اگر اين مسائل براى عقل بشر قابل فهم و درك نيست در طرح اينها چه سودى است درست مثل اينست كه معلمى بر سر كلاس اول ابتدائى مسائل مربوط به دوره دانشگاه را طرح كند و از كودكان درخواست كند كه آنچه من مىگويم گر چه شما نمىفهميد ولى بپذيريد . در حديث است كه از على بن الحسين ع در باره توحيد پرسش شد فرمود : خداوند مىدانست در آخر الزمان گروههائى ژرف انديش خواهند آمد از اينرو قل هو الله احد و آيات اول سوره حديد را فرستاد و هر كس سخنى غير آنها بگويد هلاك شده است . [ 1 ] عجيب اينست كه نظريات دقيق فلسفى و عرفانى ثابت كرده است كه آيات قل هو الله احد و آيات اول سوره حديد قله نهائى توحيد و معرفت است . طرح مباحث عميق الهى از طرف ائمه اطهار و در راس آنها على ع سبب شد كه عقل شيعى از قديم الايام به صورت عقل فلسفى و استدلالى در آيد و در ميان اهل تسنن گروه معتزله به شيعه نزديكتر بودند و كم و بيش از عقل فلسفى و استدلالى بهره مند بودند ولى چنان كه ميدانيم

--> [ 1 ] كافى جلد اول صفحه 91 و توحيد صدوق چاپ مكتبة الصدوق صفحه 283 .