استدلال نيست لهذا ما در اينجا با اين طبقه نيز بحثى نداريم . ما در اين مقدمه لازم ميدانيم در باره نظريه اخير كه به نظريه حنابله و اهل حديث معروف است بحث كنيم زيرا در پاورقىهاى اين جلد بر خلاف ساير مجلدات ديگر به حكم ضرورت به آيات و احاديث اسلامى زياد استدلال شده است لهذا بايد بدانيم نظر واقعى اسلام در اين زمينه چيست خصوصا با توجه به اينكه نظريه حنابله و اهل حديث هنوز هم طرفدارانى دارد و برخى از اعاظم محدثان شيعه در اعصار اخير صريحا اظهار مىدارند كه حتى مسئلم يگانگى خدا صد در صد يك مسئله آسمانى است از نظر عقل بشر دليل كافى ندارد و تنها از راه تعبد بگفته شارع بايد ملتزم شويم كه خدا يكى است . حكماء الهى در پاسخ اين گروه مىگويند درست است كه خبر آسمان را هم از آسمان بايد شنيد ولى اولا اين نيروى حيرت انگيز بنام عاقله كه خداى آسمان در سرشت اين موجود زمينى بنام انسان نهاده است يك عنصر آسمانى است نه زمينى همچنان كه در احاديث وارد شده است كه خداوند سرشت آدمى را از سرشت حيوان و فرشته مركب ساخت و بنا بر اين مانعى ندارد كه پاره اى از حقايق آسمانى با اين نيروى آسمانى قابل تحقيق باشد آنچه مسلم است اينست كه اين نيرو آن قدرت را ندارد تمام خبرهاى آسمانى را كشف كند و به همين دليل بشر در زندگى خود نيازمند بوحى است ولى چنين نيست كه اين نيرو از تحقيق در برخى مسائل آسمانى از قبيل مسائل مبدا و معاد بطور كلى ناتوان باشد اينكه در دين مقدس اسلام تقليد در اصول دين به هيچ وجه جايز نيست و منحصرا از راه تحقيق و استدلال بايد تحصيل شود دليل بارزى است بر اينكه اسلام مسائل آسمانى را در حدود اصول دين براى عقل انسان قابل تحقيق مىداند . ثانيا در وحى اسلامى يعنى در قرآن و سنت خبرهاى آسمانى