السيد الطباطبائي
5
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي )
به خود متوجه ساخته است و امروز هم در ميان فلاسفه غرب در رديف اول مسائل فلسفى بشمار مىرود در آخر اين مقاله موضوع اجبار و اختيار انسان و استعداد تكليف و مسئوليت وى در برابر نظام حتمى موجودات مطرح شده و در آن اظهار نظر شده است . مقاله 9 مشتمل بر قانون عليت و متفرعات وى است قانون عليت از قديمترين و سابقه دارترين مسائل فلسفه است و اگر سبقت و قدمت را مناط قرار دهيم هيچ مسئله اى بپاى مسئله علت و معلول نمىرسد مسئله علت و معلول از آن مسائل است كه با كمال سبقت و قدمتى كه دارد اهميت و جلال خود را از دست نداده است بلكه در اثر تحقيقات و كاوشها و موشكافيهاى زيادى كه در اطراف اين مسئله كهن به عمل آمده حقايق زيادى درباره كيفيت ارتباط موجودات با يكديگر در عالم فلسفه روشن شده است . مقالاتى كه در جلد اول و دوم گذشت باستثناء مقاله 1 همه در حول مسائل ادراكى بود و آنچه موضوع بحث مستقيم آن مقالات بود انسان و افكار و انديشه ها و ادراكات انسان بود و ما اهميت بحث از جنبه هاى ادراكى را در جلد اول و دوم گوشزد كرديم و اما آنچه موضوع بحث اين سه مقاله است مستقيما واقعيت عينى است يعنى در اين سه مقاله رسما در اطراف واقعيت عينى تحقيق شده ولى خواننده محترم در ضمن اينكه به كيفيت اقامه براهين فلسفى در اين مسائل آشنا مىشود باز بيك حقيقت روشن بر مىخورد و آن اين است تا ذهن را نشناسيم نمىتوانيم فلسفه داشته باشيم يعنى شناختن واقعيت بدانسان كه بشر از فلسفه انتظار دارد بدون شناختن ذهن و آگاهى از انبوه انديشه هاى غلط انداز ذهن ميسر نيست اين حقيقت در ضمن مطالعه