السيد الطباطبائي
265
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي )
4 علتى كه نسبتش با دو چيز متساوى بوده باشد نمىتواند يكى از آن دو تا را تخصيص بوجود دهد و همچنين يكى از آن دو تا نيز نمىتواند با چنين علتى بوجود اختصاص يابد . 5 اختيار به معناى ايجاد گزافى تحقق ندارد . 6 علت دو قسم است علت تامه و علت ناقصه . 7 احتياج معلول به علت از جهت امكان اوست نه از جهت حدوث و سابقه عدم . 8 عليت و معلوليت دورى محال است . 9 وجود علت تامه از وجود معلول خود قويتر است . 10 علت بر معلول خود متقدم است و معلول از وى متاخر . 11 استقلال و تماميت وجودى معلول همان استقلال و تماميت وجودى علت است . 12 سلسله علت تامه معلولى نمىتواند تا لا نهايت برود . 13 دو علت مستقله يك معلول را نمىشود ايجاد كند چنان كه يك علت دو معلول مستقل را . 14 علت به چهار قسم منقسم مىشود علت فاعلى علت غائى علت مادى علت صورى . 15 هيچ معلولى بىعلت فاعلى نخواهد بود . 16 هر معلول مادى علت مادى مىخواهد . 17 ماده ديگرى بسيطتر از ماده جسمانى بايد اثبات كرد . 18 هر معلول مادى علت صورى مىخواهد . 19 هيچ معلولى بىعلت غائى نخواهد بود .