السيد الطباطبائي
118
اصول فلسفه و روش رئاليسم ( فارسي )
يكنفر مكانيسين ماشينى را كه به كار انداخته با مشاهده كوچكترين خللى در حركت ماشين فورا به كنجكاوى در پيكره ماشين مىپردازد يعنى مىخواهد بفهمد كه كدام شرط از شرايط على حركت ماشين مفقود مىباشد چه اگر چنين واقعه اى در كار نبود ماشين هرگز در حركت خود لنگ نمىشد يعنى اگر علت تامه حركت موجود بود حركت ضرورى بود . پس ناچار علت تامه هر معلول به معلول خودش ضرورت مىداده و معلول وى در دنبال اين ضرورت بوجود مىآمده . بديهى است كه اگر مجرد وجود خارجى علت در يك زمانى اگر چه بهمراه معلول نباشد كافى بود كه پس از نابودى وى معلول خود به خود بوجود خود ادامه دهد ( 1 ) هيچگاه اين تفتيش انجام نمىگرفت .