قابليت تطور نظام اسلام از بسيارى از نظام هاى ديگر بيشتر است . مشكل كشورهاى اسلامى اين نيست كه در آئين اسلام ابزار پيشرفت نيست ، بلكه اين است كه متأسفانه در كشورها تمايل واراده ى لازم براي استفاده از اين ابزار پيشرفته وجود ندارد ، من با كمال واقع بيني درك مىكنم كه دين اسلام كليه مبادى وأصول لازم را براي پيشرفت وتكامل در بر دارد ( 1 ) بزرگترين افتخار وامتياز علمي شيعه در طول تاريخ باز نگاهداشتن باب اجتهاد است . مجتهدان شيعه حلقه هاى اتصالى ما بين سلسله امامان وشيعه ها هستند اين معنى سبب مىشود دين هميشه تازه وزنده بماند . با گذشت زمان وتوسعه روزگار پيش برود . انتظار مىرفت فقه شيعه همه چيز را زير پر گرفته ودرباره هر چيز بزرگ وكوچك حكم مشخصى داشته باشد ونسبت به كليه موضوعات تازه احداث حكمي پيدا كرده ، تكليف مردم را روشن كند وفقهاى شيعه جواب گوى مسائل زمان وحلال مشكلات جهانى باشند . وليكن فقهاى شيعه به دليل وجود حكومت هاى جائر وجو تقيه وبر كنار بودن آنان از جريانات سياسي ونظامى واقتصادى وصنعتى جوامع ، فرصت نيافتند آن طورى كه بايد فقه را به طور گسترده ، بحث وبررسى نمايند . بدين جهت فقه اسلامى در هر زمينه ، متناسب با تطورات وتحولات زمان پيش نرفت واز هم سازى وهماهنگى با مسائل روز خصوصا در مسائل سياسي واقتصادى واجتماعي باز ماند ودر كتاب هاى فقهى باب مخصوصى به طرز اداره مردم وسيستم حكومتى اسلام ومباشرت در أمور وأموال عمومى وكفالت واحتياجات شهري باز نگرديد ودر بسيارى از مسائل مهم سياسي ، اجتماعي ، اقتصادى وحقوقى به حد كافى بحث نشد

--> 1 - از كتاب روح سياست جهانى .