سيد علي اكبر قرشي
67
قاموس قرآن ( فارسي )
لفظ دو بار بيشتر در كلام اللَّه نيامده است . نصب : ( بر وزن فلس ) رنج دادن و رنج ديدن . و برپا داشتن . « نصبت الشّىء : أقمته » آن را برپا داشتم گويند : « نصبه الهمّ : اتعبه » - « نصب الشىء : وضعه وضعا ثابتا » . در آيه * ( أَ فَلا يَنْظُرُونَ إِلَى الإِبِلِ كَيْفَ خُلِقَتْ ) * . . . * ( وَإِلَى الْجِبالِ كَيْفَ نُصِبَتْ ) * غاشيه : 19 . مراد ثابت شدن است مثل * ( وَالْجِبالَ أَرْساها ) * كوهها را ثابت كرد يعنى : آيا نمىبينند شتر چطور خلق شده . . . و كوهها چطور ثابت گشته و برپا داشتهاند . نصيب : بهره معيّن و ثابت * ( لِلرِّجالِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَالأَقْرَبُونَ وَلِلنِّساءِ نَصِيبٌ مِمَّا تَرَكَ الْوالِدانِ وَالأَقْرَبُونَ ) * نساء : 7 . براى مردان بهره ثابتى است از آنچه پدران و مادران و خويشان گذاشتهاند و براى زنان بهره ثابتى است از آنچه پدران و مادران و خويشان گذاشتهاند . نصب : ( بر وزن قفل و فرس ) بمعنى رنج و تعب است * ( لَقَدْ لَقِينا مِنْ سَفَرِنا هذا نَصَباً ) * كهف : 62 . از اين سفر برنج و خستگى افتاديم * ( أَنِّي مَسَّنِيَ الشَّيْطانُ بِنُصْبٍ وَعَذابٍ ) * ص : 41 . شيطان به من رنج و عذاب رساند . نصب در آيه اوّل بر وزن فرس و در دوّم بر وزن قفل است . ناصب : اسم فاعل است رنج دهنده ، گويند « همّ ناصب » اندوهى است زحمت ده . ناصب لازم نيز آيد يعنى به زحمت افتاده : * ( وُجُوه يَوْمَئِذٍ خاشِعَةٌ . عامِلَةٌ ناصِبَةٌ ) * غاشيه : 2 و 3 . ظاهرا مراد از عمل تلاش غير مشروع دنيا است كه باعث رنج آخرت است . يعنى : چهره هائى در آن روز ذليلاند ، تلاشگراند در دنيا به زحمت افتادهاند در قيامت ، چند آيه بعد آمده : * ( وُجُوه يَوْمَئِذٍ ناعِمَةٌ لِسَعْيِها راضِيَةٌ ) * معلوم است كه ظرف رضا و نعمت آخرت و ظرف سعى دنيا است . انصاب : * ( إِنَّمَا الْخَمْرُ وَالْمَيْسِرُ وَالأَنْصابُ وَالأَزْلامُ رِجْسٌ مِنْ عَمَلِ الشَّيْطانِ ) * مائده : 90 . * ( وَما أَكَلَ السَّبُعُ إِلَّا ما ذَكَّيْتُمْ وَما ذُبِحَ عَلَى النُّصُبِ ) *