تنزّل : در صحاح ، قاموس و اقرب آن را نزول با مهلت و تأنى گفته است * ( وَما تَنَزَّلَتْ بِه الشَّياطِينُ . . . ) * شعراء : 210 . قرآن را شياطين نازل نكرده‌اند مىشود مهلت و تدريج را از آيه * ( الله الَّذِي خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَمِنَ الأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الأَمْرُ بَيْنَهُنَّ ) * طلاق : 12 . فهميد كه نزول امر تدريجى است . تنزيل و انزال راغب ميگويد : تنزيل در آنجاست كه نازل كردن تدريجى و دفعه‌اى بعد از دفعه ديگر باشد ولى انزال اعمّ است و بانزال تدريجى و دفعى اطلاق مىشود در اقرب الموارد ميگويد : بقولى تنزيل ، تدريجى و مرّة بعد اخرى است و انزال اعمّ مىباشد . در صحاح ترتيب را از معانى تنزيل شمرده است ولى عدّه‌اى از اهل لغت ما بين انزال و تنزيل فرقى قائل نشده‌اند . مىشود فرق ما بين آن دو را از بعضى آيات استفاده كرد مثلا در آيه * ( وَقُرْآناً فَرَقْناه لِتَقْرَأَه عَلَى النَّاسِ عَلى مُكْثٍ وَنَزَّلْناه تَنْزِيلًا ) * اسراء : 106 . * ( « فَرَقْناه » ) * و * ( « عَلى مُكْثٍ » ) * قرينه است بر اينكه مراد از * ( « نَزَّلْناه » ) * انزال تدريجى است . نزول قرآن مجيد بضرورت ميدانيم كه نزول قرآن برسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله بتدريج و در عرض بيست و سه سال بوده است . ولى در قرآن آياتى داريم كه ظهور بلكه صريح آنها نزول تمام قرآن در يك ماه و يك شب است مثل * ( شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيه الْقُرْآنُ . . . ) * بقره : 185 . اين آيه روشن است در اينكه قرآن بتمامه در ماه رمضان نازل شده و آيه * ( إِنَّا أَنْزَلْناه فِي لَيْلَةٍ مُبارَكَةٍ . . . ) * دخان : 3 . دلالت دارد كه در يك شب از ماه رمضان نازل گشته و آيه * ( إِنَّا أَنْزَلْناه فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ) * قدر : 1 . صريح است در اينكه آنشب شب قدر بوده است ، بنا بر اين توفيق ميان اين دو مطلب چطور است ؟ به نظر بعضى مراد از نزول قرآن در رمضان و در شب قدر ابتداء نزول آن است يعنى شروع نزول