سيد علي اكبر قرشي
251
قاموس قرآن ( فارسي )
تا فرموده كسى نميتواند بگويد لفظ * ( الَّذِينَ آمَنُوا ) * جمع است و بر مفرد اطلاق نميشود زيرا اهل لغت گاهى از مفرد براى تعظيم و تفخيم بلفظ جمع تعبير ميآورند و اين در كلامشان مشهورتر از آنست كه احتياج باستدلال داشته باشد . زمخشرى در كشاف پس از تصديق باينكه آيه در باره على عليه السّلام نازل شده ، گويد : الَّذين آمنوا بلفظ جمع آمده با آنكه مراد يكفرد است تا اينكه مردم به اين كار ترغيب شوند و بثوابى مانند ثواب آن برسند و تا روشن شود كه بايد عادت مؤمنان بر كسب نيكوكارى تا آن حدّ باشد كه كار نيك را تا تمام شدن نماز نيز بتأخير نياندازند . در المراجعات : مراجعه چهل و دوم در جواب اين اشكال فرموده : عرب به جهتى از مفرد بلفظ جمع تعبير ميآورد شاهد آن قول خداوند است در سوره آل عمران * ( الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزادَهُمْ إِيماناً وَقالُوا حَسْبُنَا الله وَنِعْمَ الْوَكِيلُ ) * آل عمران : 173 . مراد از « النّاس » در * ( قالَ لَهُمُ النَّاسُ ) * باجماع مفسّران و محدّثان و اهل تاريخ نعيم بن مسعود اشجعى است كه ابو سفيان ده شتر بوى داد تا مسلمانان را از مشركان بترساند و متزلزل كند و كرد و گفت * ( إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ ) * اهل مكَّه بر عليه شما لشكريان جمع كردهاند بترسيد ، در نتيجه بسيارى از مسلمانان ترسيدند و بجنگ بيرون نشدند و رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله فقط با هفتاد نفر خارج شدند . در اطلاق لفظ ناس بر مفرد نكته شريفى است زيرا مدح آن هفتاد نفر در صورتى كاملتر است كه لفظ ناس آيد از آنكه گفته شود يكنفر خبر داد يعنى از خبر دادن چندين نفر هم از ايمان و پيروى پيغمبر بر نميگردند . ايضا آيه * ( اذْكُرُوا نِعْمَتَ الله عَلَيْكُمْ إِذْ هَمَّ قَوْمٌ أَنْ يَبْسُطُوا إِلَيْكُمْ أَيْدِيَهُمْ فَكَفَّ أَيْدِيَهُمْ عَنْكُمْ ) * مائده : 11 . مراد از « قوم » يكنفر بود بنام غورث و بقولى عمر بن جحاش از يهود بنى نضير كه