سيد علي اكبر قرشي

228

قاموس قرآن ( فارسي )

ميقات بمعنى وقت . در كتب لغت مواعده و وقت وعده نيز گفته‌اند . * ( إِنَّ الله لا يُخْلِفُ الْمِيعادَ ) * رعد : 31 . خداوند بوعده اش تخلَّف نميكند . وعظ : اندرز دادن . عظة و موعظة اسم از آنست . * ( وَإِذْ قالَ لُقْمانُ لِابْنِه وَهُوَ يَعِظُه يا بُنَيَّ لا تُشْرِكْ بِالله ) * لقمان : 13 . آنگاه كه لقمان بوقت پند بپسرش گفت : پسر مهربانم به خدا همتا و شريك قرار نده . * ( هذا بَيانٌ لِلنَّاسِ وَهُدىً وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ ) * آل عمران : 138 . اين تبليغ و هدايتى است براى مردم و پندى است براى متّقين . وعى : حفظ . اعمّ از آنكه حديث باشد يا غير آن * ( لِنَجْعَلَها لَكُمْ تَذْكِرَةً وَتَعِيَها أُذُنٌ واعِيَةٌ ) * حاقّه : 12 . يعنى : تا غرق قوم نوح و نجات مؤمنان را براى شما پندى قرار دهيم و تا آن را گوشى كه حافظ مسموعات خويش است بشنود و حفظ كند . در مجمع البيان چند حديث نقل شده كه چون اين آيه نازل شد رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله گفت : « اللَّهمّ اجعلها اذن علىّ » خدايا على ( عليه السّلام ) را اذن واعيه گردان على عليه السّلام فرمود : پس از آن دعا هر چه از رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله شنيدم از ياد نبردم اين حديث در مجمع از طبرسى نقل شده است . دو حديث ديگر نيز در اين مضمون مىباشد . ايعاء : نيز بمعنى حفظ و جمع كردن است . * ( تَدْعُوا مَنْ أَدْبَرَ وَتَوَلَّى . ) * * ( وَجَمَعَ فَأَوْعى ) * معارج : 17 و 18 . آتش بسوى خود ميخواند آنكه را كه به حق پشت كرده و از آن اعراض نموده و مال را جمع و ذخيره كرده است گويند « اوعى المتاع » يعنى متاع را در ظرفى گذاشت و ذخيره كرد ، اين آيه نظير * ( وَالَّذِينَ يَكْنِزُونَ الذَّهَبَ وَالْفِضَّةَ وَلا يُنْفِقُونَها فِي سَبِيلِ الله ) * توبه : 34 . است . وعاء : ظرف . اين تسميه از آنجهت است كه مال در ظرف جمع و حفظ مىشود به سينه انسان گويند : « وعاء علمه و عقيدته » يعنى سينه اش ظرف دانش و عقيده اوست ، جمع آن اوعيه است * ( فَبَدَأَ بِأَوْعِيَتِهِمْ قَبْلَ وِعاءِ أَخِيه ) *