كردن در آتش است نه در كنار آتش . مگر آنكه بگوئيم : بعد از رسيدن بكنار آتش باز نجات يافتن لازم است و ظالمان پس از آنكه در كنار آتش ماندند بعدا به آن داخل ميشوند . ناگفته نماند : اگر مراد از ورود دخول باشد ، مؤمنان در آن ابدا رنجى نخواهند ديد النهايه در آن دخول براى خدا غرضى هست . در تفسير برهان از امام صادق عليه السّلام نقل شده « فى قوله * ( وَإِنْ مِنْكُمْ إِلَّا وارِدُها ) * » آيا نشنيدى كه شخص ميگويد « وردنا ماء بنى فلان » آن ورود است نه دخول . در مجمع البيان چند روايت نقل شده راجع باينكه همهء مردم به آتش داخل خواهند شد ولى همه نبوى است و از اهل بيت عليهم - السلام نيستند . نگارنده گويد : العلم عند اللَّه . گر چه احتمال دخول از نزديك شدن قوى است و چند آيه قبل كه آمده : * ( فَوَ رَبِّكَ لَنَحْشُرَنَّهُمْ وَالشَّياطِينَ ثُمَّ لَنُحْضِرَنَّهُمْ حَوْلَ جَهَنَّمَ جِثِيًّا ) * مريم : 68 . ظاهرا مراد بد كاران جنّ و انس است نه همهء مردم لذا نميشود اين آيه را قرينه دانست كه مراد از ورود در آيهء ما نحن فيه اشراف است . ورد 2 - * ( يَقْدُمُ قَوْمَه يَوْمَ الْقِيامَةِ فَأَوْرَدَهُمُ النَّارَ وَبِئْسَ الْوِرْدُ الْمَوْرُودُ ) * هود : 98 . ورد ( بكسر اوّل ) به چندين معنى آمده : اشراف بر آب . آبيكه بر آن وارد شوند . جماعتيكه وارد آب ميشوند . عطش و غيره . مراد از ورد در آيه بقرينهء مورود ظاهرا آب است چنان كه در الميزان و المنار اختيار كرده است يعنى آتش بد آبى است كه بر آن وارد ميشوند ظاهرا آن تجسيم معكوس است يعنى حق اينست كه پيشوا و قائد قوم خويش را به طرف آب گوارا بكشد تا از عطش رهائى يابند ولى فرعون پيش قوم خويش افتاده آنها را به آتش وارد مىكند و آن بد آبى است كه وارد ميشوند زيرا بعوض تسكين عطش وجودشان را مىسوزاند . و آن بقول