سيد علي اكبر قرشي
188
قاموس قرآن ( فارسي )
آمده مثل * ( وَإِلهُكُمْ إِله واحِدٌ لا إِله إِلَّا هُوَ ) * بقره : 163 . * ( لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قالُوا إِنَّ الله ثالِثُ ثَلاثَةٍ وَما مِنْ إِله إِلَّا إِله واحِدٌ ) * مائده : 73 . * ( قُلِ الله خالِقُ كُلِّ شَيْءٍ وَهُوَ الْواحِدُ الْقَهَّارُ ) * رعد : 16 . * ( وَقالَ الله لا تَتَّخِذُوا إِلهَيْنِ اثْنَيْنِ إِنَّما هُوَ إِله واحِدٌ ) * نحل : 51 . ظاهرا مراد واحد عددى است در مقابل خدايان بسيار ، مثل * ( أَ جَعَلَ الآلِهَةَ إِلهاً واحِداً إِنَّ هذا لَشَيْءٌ عُجابٌ ) * ص : 5 . پس مراد از واحد در اين آيات بىهمتا نيست چنان كه * ( « أَحَدٌ » ) * در * ( قُلْ هُوَ الله أَحَدٌ ) * بدان معنى است . در توحيد صدوق باب 3 نقل شده كه ابو جعفر هاشمى از امام جواد عليه السّلام از معنى واحد پرسيد امام فرمود : « المجتمع عليه بجميع الالسن بالوحدانيّة » و در روايت ديگر آيه * ( وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّماواتِ وَالأَرْضَ لَيَقُولُنَّ الله ) * را شاهد آورده ولى روايت سوّم واحد را « احد » معنى كرده است . راغب گويد : چون واحد وصف خدا آيد معنايش اينست : او كسى است كه تجزّى و تكثّر در آن راه ندارد . ولى ظاهرا اين سخن مورد نظر قرآن مجيد نيست آيه اخير و لفظ « اثنين » و ثلاثة مؤيّد نظر ما است . وحد : ( بر وزن فلس ) مصدر است بمعنى انفراد و تنهائى . * ( ذلِكُمْ بِأَنَّه إِذا دُعِيَ الله وَحْدَه كَفَرْتُمْ . . . ) * غافر : 12 . آن در آيه بمعنى « منفردا » است يعنى اين براى آنست كه چون خدا در حال انفراد و تنهائى و بىشريك خوانده ميشد كافر ميشديد . * ( ذَرْنِي وَمَنْ خَلَقْتُ وَحِيداً . وَجَعَلْتُ لَه مالًا مَمْدُوداً . . . مدثر : 11 و 12 . وحيد بمعنى واحد است گفتهاند آن حال است از فاعل « خلقت » و وصف خداست يعنى : بگذار مرا با آن بنده كه او را به تنهائى آفريدم و در خلقت او شريكى نداشتم و به او مال فراوان دادم . مشهور است كه آيه فوق با آيات بعدى كه در حدود بيست آيه است در باره وليد بن مغيره نازل شد و تهديد عجيبى در باره او است .