سيد علي اكبر قرشي

11

قاموس قرآن ( فارسي )

و تداعى بالقاب گفته است معنى آيه : بر خودتان عيب نبنديد و با القاب بد يكديگر را نخوانيد يا بهمديگر القاب بد ننهيد ، اين لفظ فقط يك بار در كلام الله آمده است . در نهج البلاغه خطبهء 191 در وصف متقين آمده : « و لا ينابز بالالقاب و لا يضارّ بالجار » محمد عبده آن را صدا كردن با لقب بد گفته است يعنى متّقى مردم را با لقب زشت نميخواند و بهمسايه ضرر نميرساند . در نهايه گفته : « التّنابز : التّداعى بالالقاب » و از آنست حديث : « انّ رجلا كان ينبز قرقورا » يعنى مردى را لقب قرقور داده بودند . نبط : در قاموس گفته : نبط ( بفتح اوّل و دوّم ) اولين آبى است كه در چاه ظاهر مىشود طبرسى نيز چنين گفته است استنباط بمعنى استخراج است بهر چيزى كه استخراج شده و در برابر رؤيت چشم يا معرفت قلب قرار گرفته مستنبط ( بصيغهء مفعول ) گويند . * ( وَإِذا جاءَهُمْ أَمْرٌ مِنَ الأَمْنِ أَوِ الْخَوْفِ أَذاعُوا بِه وَلَوْ رَدُّوه إِلَى الرَّسُولِ وَإِلى أُولِي الأَمْرِ مِنْهُمْ لَعَلِمَه الَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَه مِنْهُمْ . . . ) * نساء : 83 . يعنى : منافقان يا ضعيف الايمانها چون چيزى از ايمنى مثل غلبه سپاه مسلمين بكفّار يا از خوف مثل هجوم مشركين به مسلمانان ، دريافتند آن را ميان مردم منتشر ميكنند و اگر آن را برسول خدا و به اولى الامر ارجاع ميكردند رسول و اولى الامر كه استنباط ميكنند آن را ميدانستند . يعنى بايد در اين گونه كارها مطلب را ميان مردم منتشر نكرد و باعث ناامنى نشد بلكه به اولى الامر ارجاع كرد تا دربارهء آن تحقيق كنند . اين لفظ تنها يك بار در كلام الله آمده است . نبع : جوشيدن آب از چشمه « نبع الماء نبعا : خرج من العين » ينبوع را هم چشمه و هم جدول پر آب گفته‌اند چنان كه در قاموس و اقرب آمده ولى در صحاح و مجمع فقط عين الماء فرموده‌اند جمع آن ينابيع است .